ໝາກຂາມເທບ, ໝາກເຄັງ, ຊີຄົວ (ມົ້ງ)

Dialium laurinum var. bursa Dewit
Dialium marginatum Dewit
Dialium turbinatum Dewit

Fabaceae

ພືດຊະນິດນີ້ມີລະບົບຮາກແກ້ວ ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າມີຮາກຫຼັກຢູ່ກາງທີ່ຈະເລີນເຕີບໂຕລົງດ້ານລຸ່ມ ໂດຍມີຮາກຂະແໜງຈຳນວນຫຼາຍອອກມາຈາກຫາກແກ້ວ.
ພືດຊະນິດນີ້ມີສີຕັ້ງແຕ່ສີເຫຼືອງນ້ຳຕານ ໄປຈົນຮອດສີນ້ຳຕານເຂັ້ມຄ້າຍເກົາລັດ ສາມາດສູງໄດ້ຮອດ 40 ມ, ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຈະມີຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍ ລຳຕົ້ນມີເສັ້ນຜ່າສູນກາງໄດ້ຮອດ 100 ຊມ.
ໃບເປັນໃບປະສົມແບບຂົນນົກ ໝາຍຄວາມວ່າເປັນໃບປະສົມທີ່ມີໃບຍ່ອຍອອກຮຽງຕາມແກນກາງໃບ. ໃບຍ່ອຍຈະແຂງ (ຄ້າຍໜັງ) 3 ຫາ 9 ໃບຮຽງຕົວສະຫຼັບໄປຕາມກ້ານໃບ.
ດອກມີຂະໜາດນ້ອຍ, ສີຂາວ ແລະ ບໍ່ມີກີບດອກ, ອອກເປັນຊໍ່ແບບກະຈຸກແຕກຂະແໜງບໍລິເວນປາຍກິ່ງ. ໝາກເປັນຮູບໄຂ່ຂະໜາດນ້ອຍ, ແຫ້ງ ແລະ ແປດ້ານຂ້າງ ມີຂະໜາດປະມານ 20 ມມ, ເມື່ອສຸກຈະປ່ຽນເປັນສີຟ້າດຳ. ເປືອກນອກຂອງໝາກແຫ້ງກອບ ແລະ ຖືກແກະອອກ. ແກ່ນມີລັກສະນະແປຕາມແນວຕັ້ງ, ຮູບສີຫຼ່ຽມຈະຕຸລັດ, ຂະໜາດເສັ້ນຜ່າສູນກາງ 7 ຫາ 8 ມມ, ໜາ 3 ມມ, ສີນ້ຳຕານມັນເງົາ ແລະ ຫຸ້ມດ້ວຍເນື້ອໝາກ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1]

Native to Borneo, Jawa, Malaya, Sumatera, Thailand. [2]

Global distribution of Dialium indum between 1867 to 2025. Source: [3]

ເຂດສາຍພູຫຼວງຕອນລຸ່ມ
ເຂດລຽບແມ່ນ້ຳຂອງພາກໃຕ້
ເຂດສາຍພູຫຼວງພາກກາງ

ປ່າດົງດິບ
ປ່າປະສົມປ່ຽນໃບ
ແຄມຝັ່ງນໍ້າ
ໜອງບຶງ ແລະ ດິນຖານຕົມ
ຜາ

ຕ່າງຖິ່ນ

ບໍ່ຮຸກຮານ

ມີຄວາມສ່ຽງໜ້ອຍສຸດ

ບັນຊີທີ່ II: ສະນິດພັນປະເພດຄຸ້ມຄອງ

ວັດທະນະທຳ ແລະ ຮີດຄອງ
ອາຫານ
ພືດເປັນຢາ

ອາຫານ: ໝາກຂາມແພບສາມາດກິນໄດ້ ມີຣົດຊາດຄ້າຍໝາກຂາມ ນິຍົມໃຊ້ໃນເຂົ້າໜົມຫວານ ຫຼື ໃຊ້ໃນການປຸ່ງອາຫານເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຣົດຊາດຫວານອົມສົ້ມ. [4]
ສະໝຸນໄພ: ໝາກຂາມແພບໃຊ້ເປັນຢາສຳຫຼັບຮັກສາອາການຖອກທ້ອງ ແລະ ພະຍາດຈາກໄວຣັສ [4]. ໝາກໄມ້ຊະນິດນີ້ເປັນແຫຼ່ງສານຕ້ານອານຸມູນອິດສະຫຼະຕາມທຳມະຊາດທີ່ອຸດົມສົມບູນ ແລະ ອາດເປັນທາງເລືອກທີ່ດີໃນການປັບບຳລຸງສຸຂະພາບ, ນອກຈາກນີ້ຍັງຊ່ວຍຄວບຄຸມລະດັບຄໍເລສເຕີຣໍໂດຍປ້ອງກັນການດູດຊຶມກັບເຂົ້າສີຮ່າງກາຍ. ມີລາຍງານວ່າໝາກໄມ້ຊະນິດນີ້ຊ່ວຍເພີ່ມຄວາມແຂງແຮງໃນການຫົດຕົວຂອງຫົວໃຈ ແລະ ຊ່ວຍຄວບຄຸມຈັ່ງຫວະການເຕັ້ນຂອງຫົວໃຈ. ເປືອກ ແລະ ໃບຂອງໝາກຂາມແພບຖືກນຳມາໃຊ້ໃນຂັບພະຍາດຕົວກົມ, ອາການຖອກທ້ອງ ແລະ ພະຍາດເຣີ່ມມາແຕ່ບູຮານ. [1]
ວັດທະນະທຳ ແລະ ສາສະໜາ: ເປືອກໄມ້ເຊິ່ງອຸດົມໄປດ້ວຍແທນນິນ ບາງຄັ້ງຖືກຄ້ຽວແທນໝາກ. [4]

ປູກ ແລະ ທຳມະຊາດ

ມິຖຸນາ
ກໍລະກົດ
ສິງຫາ
ກັນຍາ

ໝາກໄມ້ຊິນິດນີ້ສ່ວນໃຫຍ່ຈະຂາຍໃຫ້ກັບນັກທ່ອງທ່ຽວ ເນື່ອງຈາກພຶດຕິກຳການອອກໝາກຈຳນວນຫຼາຍຂອງພືດຊະນິດນີ້ເຮັດໃຫ້ການເກັບກ່ຽວ ແລະ ລາຄາ ບໍ່ແນ່ນອນ ແລະ ສ່ວນໃຫຍ່ບໍລິໂພກກັນໃນທ້ອງຖິ່ນ. ໃນເມືອງສັງທອງ ເທດສະບານແຂວງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ມີການເກັບກ່ຽວໝາກຂາມແພບຈຳນວນຫຼາຍ ແລະ ຂາຍໃນລາຄາ 16.000 ກີບຕໍ່ກິໂລໃນປີ 2000 ຕັ້ງແຕ່ນັ້ນມາ ລາຄາໄດ້ຫຼຸດລົງ ແລະ ປັດຈຸບັນຜັນຜວນໄປຕາມຄຳສັ່ງຊື້ຂອງພໍ່ຄ້າ. ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ລາຄາໝາກຂາມແພບແປຮູບໃນປັດຈຸບັນຢູ່ລະຫວ່າງ 5.000 ຫາ 8.000 ກີບຕໍ່ກິໂລ. [4]

ສະພາບໂດຍລວມ:
ເຂດນິເວດວິທະຍາ: ໃບຈະຫຼົ່ນໃນຊ່ວງລະດູຝົນ ພືດຊະນິດນີ້ທົນຕໍ່ດິນທີ່ມີການລະບາຍນໍ້າໄດ້ດີ ຫຼາຍປະເພດ ແລະ ໂດຍທົ່ວໄປທົນຕໍ່ຮົ່ມເງົາໄດ້ດີ, ໝາກຂາມແພບປະສົບຜົນສຳເລັດຢ່າງຜິດປົກກະຕິໃນການເກີດໃນພື້ນທີ່ຮົກເຮື້ອ ທີ່ຖືກລົບກວນ ເຖິ່ງແມ່ນວ່າຈະເຕີບໂຕຂ້ອນຂ້າງຊ້າກໍ່ຕາມ. [4]

ການກຽມພື້ນທີ່:
ແກ່ນຈະງອກຊ້າເວັ້ນແຕ່ຈະໄດ້ຮັບການບຳບັດລວ່ງໜ້າໂດຍການຂູດເປືອກແກ່ນກ່ອນ. ໃນເຮືອນເພາະກ້າແກ່ນຈະຖືກຫວ່ານໃຕ້ຜິວດິນເລັກນ້ອຍ ຫຼື ຄຸມດວ້ຍຂີ້ເລື່ອຍ, ຫົດນ້ຳວັນລະສອງຄັ້ງ ແລະ ເກັບໄວ້ໃນທີ່ຮົ່ມ. ປະລິມານນ້ຳຝົນທີ່ພຽງພໍຕໍ່ການອອກດອກ ເຊິ່ງຈະຊ່ວຍເລັ່ງການຕິດໝາກ ແຕ່ເມື່ອຄວາມຊຸ່ມບໍ່ພຽງພໍ ໝາກທີ່ກຳລັງຈະເລີນເຕີບໂຕຈະບໍ່ຕິດ ຫຼື ຈະຫຼົ່ນ. [4]

ການເກັບກ່ຽວ:
ໝາກໄມ້ສ່ວນໃຫຍ່ຈະຖືກເກັບກ່ຽວໂດຍການຕັດກິ່ງທີ່ມີໝາກ ເຊິ່ງຈະແຕກກິ່ງໃນພາຍຫຼັງ, ນອກຈາກນີ້ ບາງຄົນຈະປີນຂື້ນຕົ້ນໄມ້ ແລະ ສັ່ນກິ່ງທີ່ມີໝາກ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງເກັບໝາກທີ່ຫຼົ່ນລົງພື້ນ. [4]
ການຈັດການຫຼັງການເກັບກ່ຽວ: ໝາກໄມ້ຕ້ອງແຫ້ງຊະນິດ ເພາະສະນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຈາກສັດຕູພືດທີ່ຟັກອອກມາຈາກໄຂ່ທີ່ວາງໄວ້ພາຍໃນລະຫວ່າງການອອກດອກ. [4]

ການອານຸລັກທີ່ຢູ່ອາໄສ:
ໄພຂົ່ມຂູ່: ພືດຊະນິດມີພື້ນທີ່ການກະຈາຍພັນ (EOO) of 2,996,701 ຕາລາງກິໂລແມັດ ບໍ່ພົບໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ສຳຄັນໃດໆ. [5]

ການເກັບກູ້ແບບຢືນຍົງ:
ເຖິງວ່າບາງຄັ້ງຕົ້ນໄມ້ຈະຖືກຕັດລົງເພື່ອເກັບໝາກ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປການເກັບກ່ຽວກໍ່ມີຄວາມຢືນຍົງ, ແຕເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ຄວນມີການຄວບຄຸມການຕັດກິ່ງເພື່ອເກັບໝາກ ໃຫ້ແນ່ໃຈໃນການເກັບກ່ຽວໝາກໄມ້ໃນໄລ່ຍະຍາວ ແລະ ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງປ່າ. [4]

N/A

[1] Socfindo Conservation, "Socfindo Conservation." [Online]. Available: https://www.socfindoconservation.co.id/plant/432?lang=en. [Accessed: 27-Nov-2024].
[2] R. Ulim, "Sunset over the Bosphorus, Istanbul, Turkey," Flickr, 27 Nov. 2024. [Online]. Available: https://www.flickr.com/photos/reulim/32768534791. [Accessed: 27-Nov-2024].
[3] Organic Seeds 4 You, "Plum Tamarind Seeds (Dialium indum)," Organic Seeds 4 You, 27 Nov. 2024. [Online]. Available: https://www.organicseeds4you.com/en/home/plum-tamarind-seeds-dialium-indum.html. [Accessed: 27-Nov-2024].

[1] "Socfindo Conservation," Socfindo Conservation. [Online]. Available: https://www.socfindoconservation.co.id/plant/432?lang=en. [Accessed: 27-Nov-2024].
[2] "Dracaena L.," *Plant of the World Online*, [2023]. [Online]. Available: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:492321-1. [Accessed: Nov. 27, 2024].
[3] "Dracaena L.," *Global Biodiversity Information Facility*, [2023]. [Online]. Available: https://www.gbif.org/species/2970993. [Accessed: Nov. 27, 2024].
[4] "100 Non-Timber Forest Products (NTFPs) of Lao PDR," Phakhaolao. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/11/100_NTFPs.pdf. [Accessed: Nov. 27, 2024].
[5] "Dracaena umbraculifera," *IUCN Red List of Threatened Species*, [2023]. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/62023196/62023198#habitat-ecology. . [Accessed: Nov. 27, 2024].
[6] Pha Khao Lao, “ຂໍ້ຕົກລົງ ວ່າດ້ວຍ ການກຳນົດບັນຊີໄມ້ I, II ແລະ III,” [Online]. Available: https://phakhaolao.la/resource/%e0%ba%82%e0%bb%8d%e0%bb%89%e0%ba%95%e0%ba%bb%e0%ba%81%e0%ba%a5%e0%ba%bb%e0%ba%87-%e0%ba%a7%e0%bb%88%e0%ba%b2%e0%ba%94%e0%bb%89%e0%ba%a7%e0%ba%8d-%e0%ba%81%e0%ba%b2%e0%ba%99%e0%ba%81%e0%ba%b3%e0%ba%99/. [Accessed: Mar. 17, 2026].
[7] FruitsPedia, “Velvet Tamarind vs Yellow Plum,” [Online]. Available: https://fruitspedia.com/compare/velvet-tamarind-vs-yellow-plum. [Accessed: Mar. 17, 2026].

ເດືອນເພັງ ສີຫາລາດ

,