ເລກລຳດັບທີ: 639
ລະດັບການຮວບຮວມຂໍ້ມູນ: ຂໍ້ມູນພື້ນຖານ
ປັບປູງຄັ້ງລ່າສຸດ: N/A
ຫວ້ານດີໝາກໄຂ່ຫຼັງ
Black-horn Ginger
Kaempferia rotunda L.
ພືດ
ພືດລົ້ມລຸກ
ດອກໄມ້
1 / 1
Image 1
ການຕັ້ງຊື່, ອະນຸກົມວິຖານ ແລະ ການບັນຍາຍລັກສະນະ
ຊື່ທ້ອງຖີ່ນ
Chinese: 海南三七 [hai nan san qi] Thai: Wan Hao Non
ອະນຸກົມວິຖານ
ອານາຈັກ
Plantae
ເຫຼົາ
Tracheophyta
ຊັ້ນ
Liliopsida
ອັນດັບ
Zingiberales
ຊື່ສະກຸນ
Zingiberaceae
ສະກຸນ
Kaempferia
ຊະນິດ
Kaempferia rotunda
ຊື່ພ້ອງ
Kaempferia longa Jacq.
Kaempferia versicolor Salisb.
Zerumbet zeylanica Garsault
ບັນຍາຍລັກສະນະທາງພືດສາດ
ເປັນພືດທີ່ມີຫົວ ຫຼື ເຫງົ້າໃຕ້ດິນ, ມີຮາກສະສົມອາຫານເປັນກະຈຸກກົມ. ລຳຕົ້ນເໜືອດິນສູງ 12-30 ຊັງຕິແມັດ, ແຕກອອກເປັນສູ່ມ. ໃບມີ 2-4 ໃບ, ຈັບແບບລະນາບດຽວ, ກາບໃບຍາວ, ທີ່ໂຄນຢູ່ຕິດກັນ, ແຜ່ນໃບຮູບຮີ ຫຼື ຮູບໃບຫອກແກມຮູບຂອບຂະໜານ ກວ້າງ 4-7 ຊັງຕິແມັດ, ຍາວ 12-35 ຊັງຕິແມັດ, ປາຍແຫຼມ, ໂຄນຮູບຫຼີ່ມ, ຂອບໃບລຽບ, ຜີວໃບດ້ານເທີງກ້ຽງ, ມີລາຍຂາວຕາມແນວເສັ້ນກາງໃບ, ຜີວໃບດ້ານລຸ່ມສີຂຽວອົມມ່ວງ, ມີຂົນ. ກ້ານໃບຍາວ 1-2 ຊັງຕິແມັດ, ຫູໃບຮູບສາມຫຼ່ຽມກວ້າງ, ຍາວ 3-4 ມີນລີແມັດ. ລີ້ນໃບຍາວເປັນຮູບສາມຫ່ຼຽມ, ຍາວ 3-4 ມີນລີແມັດ. ຊໍ່ດອກຕັ້ງຊື່, ຄ້າຍຊໍ່ກະຈຸກ ບານກ່ອນຈື່ງປົ່ງໃບໃໝ່, ເກີດຈາກລຳຕົ້ນໃຕ້ດິນ. ກ້ານຊໍ່ດອກສ້ນ. ດອກສີຂາວປົນສີມ່ວງ, ສີມ່ວງອ່ອນ ຫຼື ສີບົວ. ກາບດອກຍາວ 3-5,2 ຊັງຕິແມັດ, ຖານເຊື່ອມຕິດກັນເປັນຫຼອດ, ປາຍແຍກເປັນແສກເລິກດ້ານດຽວ. ກິບດອກໂຄນເຊື່ອມຕິດກັນເປັນຫຼອດຍາວ 5-5,5 ຊັງຕິແມັດ, ປາຍແຍກເປັນສາມແສກ, ຮູບແຖບ, ກວ້າງ 5-6 ມີນລີແມັດ, ຍາວ 4-5 ຊັງຕິແມັດ, ປາຍແຫຼມ. ກິບປາກສີຂາວ, ສີມ່ວງອ່ອນ ຫຼື ສີມ່ວງເກືອບທົ່ວກິບ, ມີຈຸດສີເຫຼືອງໂຄນກິບ, ກິບແຍກເປັນສອງແສກເລີກເຖີງໂຄນ, ຮູບຮີ ຫຼື ຮູບໄຂ່ກັບ, ກວ້າງ 2-2,5 ຊັງຕີແມັດ, ຍາວປະມານ 4 ຊັງຕິແມັດ. ກິບຄູ່ຂ້າງທີ່ເກີດຈາກເສອນຜູ້ທີ່ເປັນໜັນຮູບຂອບຂະໜານ, ກວ້າງປະມານ 1,6 ຊັງຕິແມັດ ແລະ ຍາວ 3-4 ຊັງຕິແມັດ, ມີສີຂາວ ຫຼື ສີມ່ວງອ່ອນ. ເກສອນຜູ້ຍາວປະມານ 8 ມີນລີແມັດ, ປາຍສຸດມີສັນເກິອບຮູບກົມ ຫຼື ຮູບຂອບຂະໜານເວົ້າດ້ານຂ້າງ. ເຕົ້າໄຂ່ຍາວ 4-6 ມີນລີແມັດ. ໃບປະດັບຮູບໃບຫອກ ກວ້າງ 1-2 ຊັງຕີແມັດ, ຍາວ 2-4 ຊັງຕິແມັດ, ປາຍມີຕີ່ງແຫຼມ. ໃບປະດັບຍ່ອຍຮູບໃບຫອກ ຍາວ 1,7-2,6 ຊັງຕິແມັດ, ປາຍແຫຼມ, ມີຂົນສີຂາວ. ໝາກຮູບຮີກົມ, ມີເສັ້ນຜ່າສູນກາງປະມານ 4-7 ມີນລີແມັດ, ເມື່ອຍັງອ່ອນສີຂຽວອ່ອນ, ເມື່ອແກ່ແລ້ວເປັນສີນ້ຳຕານ, ມີຂົນສີຂາວ. ເມັດສີດຳເມື່ອແກ່ແລ້ວ, ຈະມີເຍື້ອຫຸ້ມສີຂາວ.
ນິເວດວິທະຍາ ແລະ ເຂດກະຈາຍພັນ
ເຂດກະຈາຍພັນທົ່ວໂລກ
N/A
ເຂດກະຈາຍພັນໃນລາວ
ເຂດສາຍພູຫຼວງພາກເໜືອ, ເຂດລຽບແມ່ນ້ຳຂອງພາກໃຕ້
ເຂດກະຈາຍພັນໃນລາວ
ເຂດກະຈາຍພັນຕາມພູມສັນຖານ
ສະເພາະຖິ່ນໃນລາວ
N/A
ຮຸກຮານ
N/A
ການອະນຸຮັກ
ສະຖານະພາບການອະນູຮັກ IUCN
ມີຄວາມສ່ຽງໜ້ອຍສຸດ
ຊະນິດພັນ CITES
N/A
ບັນຊີສັດປ່າຂອງລາວ
N/A
ບັນຊີ NTFP
N/A
ບັນຊີໄມ້
N/A
ການນຳໃຊ້ຂອງມະນຸດ
ປະເພດການນຳໃຊ້
ພືດເປັນຢາ

ໃນທ້ອງຖີ່ນມີການນຳໃຊ້ເຮັດຢາພື້ນແມ່ນໂດຍການບ໋ອງໃສ່ເຫຼົ້າຂາວ, ດື່ມເພື່່ອດີເຈັບຫຼັງເຈັບແອວ ເວລາເຮັດວຽກໜັກ, ບາງຄົນກໍ່ນຳເອົາມາຕົ້ມດື່ມເພື່ອຮັກສາອາການຈັບໝາກໄຂ່ຫຼັງ ຫຼື ຂັບນ້ຳປັດສະວະ. ທາງດ້ານອາຫານ ຍອດອ່ອນຂອງຫວ້ານຊະນິດນີ້ສາມາດກີນກັບແຈ່ວ ຫຼື ແຈ່ວປາໄດ້, ສ່ວນຫົວສາມາດໃສ່ກັບແກ້ງປະເພດຊີ້ນເພື່ອດັບກີນຄາວ. ເພື່ອແກ່ດີເຈັບທ້ອງເພີ່ນໄດ້ນຳເອົາຫົວຂອງມັນມາຕົ້ມດື່ມເພື່ອດີແກ້ເຈັບທ້ອງ, ໃນດອກຂອງມີສານ benzyl benzoate ສາມາດຜະລິດເປັນຢາທາແກ້ພະຍາດຜີວໜັງເຊັ່ນ: ຂີ້ຫິດ, ຂີ້ກາກ ແລະ ອື່ນໆ. ແຕ່ມີຊາວມົ້ງບາງພື້ນທີ່ໃນພາກເໜືອບອກວ່າເອົາຫົວຂອງມັນຕົ້ມໃສ່ກັບໄກ່ກະດູກດຳເພື່ອບໍາລູງແມ່ອອກລູກໃໝ່ເພື່ອເຮັດໃຫ້ເລືອດໜູນວຽນໄດ້ດີ. ນອກນັ້ນຍັງມີຄວາມເຊື້ອພື້ນບ້ານວ່າຖ້ານຳເອົາຫວ້ານຊະນີດມາປູກຢູ່ເຮືອນຈະເຮັດໃຫ້ຄົນພາຍໃນຄອບຄົວມີສຸກຂະພາບແຂງແຮງດີ. ທາງດ້ານການແພດບອກວ່າການຕົ້ມນ້ຳດື່ມໂດຍການໃຊ້ຫົວແມ່ນສາມາດປົວພະຍາດຕາແດງ, ຕາຟາງ, ຕາມົວ ແລະ ຕາເປັນຕໍ້.

ການປູກ ການລ້ຽງ
N/A
ລະດູການເກັບກູ້
N/A
ການຕະຫຼາດ ແລະ ຕ່ອງໂສ້ມູນຄ່າ
N/A
ການຄຸ້ມຄອງຈັດການ
N/A
ໂພຊະນາການ
ຄຸນຄ່າທາງໂພຊະນາການ
N/A
ສານອາຫານ /100g ໝາຍເຫດ
ໂປຣຕີນ N/A N/A
ຄາໂບໄຮເດຣດ N/A N/A
ໄຂມັນ N/A N/A
ວິຕາມິນ N/A N/A
ແຮ່ທາດ N/A N/A
ເສັ້ນໄຍ N/A N/A
ອ້າງອິງ
ເຄດິດຮູບພາບ
ອ້າງອິງ
J. Techaprasan, S. Klinbunga, C. Ngamriabsakul and T. Jenjittikul. 2010. Genetic variation of Kaempferia (Zingiberaceae) in Thailand based on chloroplast DNA (psbA-trnH and petA-psbJ) sequences. Genetics and Molecular Research 9 (4): 1957-1973.
AJAY KUMAR. 2014. CHEMICAL CHARACTERIZATION OF ESSENTIAL OIL FROM THE RHIZOMES OF KAEMPFERIA ROTUNDA L. BY GC/MS TECHNIQUE. International Journal of Pharma and Bio Sciences 5(4): (P) 458 – 462.
Chayan Picheansoonthon & Supachai Koonterm. 2008. Notes on the genus Kaempferia L. (Zingiberaceae) in Thailand. Journal of Thai Traditional & Alternative Medicine. Vol. 6 (1): 73-94.
ຜູ້ສ້າງ Factsheet
N/A
ຜູ້ກວດສອບ Factsheet
,