ຜັກຮາກ
Redstake Climber
Erythropalum scandens Blume
ພືດ
ພືດເຄືອ
ພືດເຄືອ (ມີເນື້ອໄມ້)
×
![Full Size Image]()
ການຕັ້ງຊື່, ອະນຸກົມວິຖານ ແລະ ການບັນຍາຍລັກສະນະ
ຊື່ທ້ອງຖີ່ນ
(Kulim Akar)
ອະນຸກົມວິຖານ
- ອານາຈັກ
- Plantae
- ເຫຼົາ
- Tracheophyta
- ຊັ້ນ
- Magnoliopsida
- ອັນດັບ
- Santalales
- ຊື່ສະກຸນ
- Erythropalaceae
- ສະກຸນ
- Erythropalum
- ຊະນິດ
- Erythropalum scandens
ຊື່ພ້ອງ
Cocculus calophyllus Wall.
Cocculus calophyllus Wall. ex Mast.
Dactylium vagum Griff.
Decastrophia inconspicua Griff.
Erythropalum grandifolium Elmer
Erythropalum populifolium (Arn.) Mast.
Erythropalum vagum (Griff.) Mast.
Mackaya populifolia Arn.
Modeccopsis vaga Griff.
Passiflora heyneana Wall.
Cocculus calophyllus Wall. ex Mast.
Dactylium vagum Griff.
Decastrophia inconspicua Griff.
Erythropalum grandifolium Elmer
Erythropalum populifolium (Arn.) Mast.
Erythropalum vagum (Griff.) Mast.
Mackaya populifolia Arn.
Modeccopsis vaga Griff.
Passiflora heyneana Wall.
ບັນຍາຍລັກສະນະທາງພືດສາດ
ພືດຊະນິດນີ້ເປັນໄມ້ເລືອ, ລຳຕົ້ນລຽບບໍ່ມີຂົນ ແລະ ສາມາດເຕີບໂຕໄດ້ສູງຮອດ 5 ຫາ 10 ມ, ພືດຈະເລືອໂດຍໃຊ້ມືເກາະທີ່ງອກອອກມາຈາກງ່າມໃບ.
ໃບດ່ຽວ, ອອກຮຽງສະຫຼັບກັບໄປຕາມລຳຕົ້ນ, ຂອບໃບລຽບ. ກ້ານໃບຍາວ 3 ຫາ 10 ຊມ, ແຕ່ລະກ້ານມີມືເກາະບໍລິເວນງ່າມໃບ, ແຜ່ນໃບຮູບຮີ ຫຼື ຮູບຮິຍາວ (ຮູບໄຂ່ ຫາ ຮູບຂອບຂະໜານ) ຍາວ 8 ຫາ 20 ຊມ, ກວ້າງ 4 ຫາ 15 ຊມ, ແຜ່ນໃບຄ້າຍກະດາດ ຫຼື ຄ້າຍໜັງ, ໂຄນໃບອາດຈະໂຄ້ງມົນ, ຫຼຽມ ຫຼື ຮູບຫົວໃຈ, ມັກມີແຜ່ນໃບຮູບຂອບຂະໜານ, ປາຍໃບແຫຼມ (ປາຍແຫຼມ).
ດອກຈະອອກເປັນຊໍ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ cymes ເຊິ່ງອອກບໍລິເວນງ່າມໃບ, ກ້ານຊໍ່ດອກຍາວ 4 ຫາ 10 ຊມ, ກ້ານດອກແຕ່ລະກ້ານມີລັກສະນະບາງ ແລະ ຄ້າຍເສັ້ນດ້າຍ ຍາວ 2 ຫາ 5 ມມ. ດອກມີກີບດອກ 5 ກີບ, ກີບດອກ ແລະ ກາບດອກໂຄ້ງຕິດກັນບໍລິເວນຂອບ ໂດຍບໍ່ຊ້ອນທັບກັນ, ກາບດອກດ້ານນອກຮູບຄ້າຍຖວ້ຍ ມີແສກຂະໜາດນ້ອຍ 5 ແສກ ສະຫຼັບກັບເກສອນເພດຜູ້ 5 ອັນທີ່ເປັນໝັນ, ມີຂົນຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ແຕ່ລະດ້ານ. ເຕົ້າໄຂ່ຢູ່ພາຍໃນດອກບາງສວ່ນ ແລະ ມີ 1 ຫ້ອງ ແຕ່ລະຫ້ອງມີເມັດໄຂ່ຢູ່ 1 ຫາ 3 ເມັດ, ຖານຮອງເຕົ້າໄຂ່ຍົກສູງຂື້ນ.
ໝາກມີລັກສະນະເປັນຮູບ drupe ເຊິ່ງໝາຍຄວາມວ່າມີສ່ວນນອກເປັນເນື້ອຫຸ້ມແກ່ນໄວ້ດ້ານໃນ, ມີລັກສະນະເປັນຮູບໄຂ່ ຫຼື ຮູບຮີ, ສີເຫຼືອງ, ຍາວ 1,5 ຫາ 2,5 ຊມ, ກວ້າງ 0,8 ຫາ 1,2 ຊມ, ປາຍໝາກມີກາບດອກ (ກາບດອກທີ່ຍັງຕິດຢູ່) ເມື່ອໝາກແຕກອອກເປືອກຈະໂຄ້ງງໍໄປທາງດ້ານຫຼັງ ເຊິ່ງເຜີຍໃຫ້ເຫັນຜິວດ້ານໃນເປັນສີແດງສົດ. ແກ່ນຈະຫ້ອຍລົງ, ດ້ານໃນມີສີຟ້າຄາມ ແລະ ມີລັກສະນະເປັນຮູບຮີກວ້າງ (ຮູບໄຂ່).
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1]
ນິເວດວິທະຍາ ແລະ ເຂດກະຈາຍພັນ
ເຂດກະຈາຍພັນທົ່ວໂລກ
Native to Andaman Is., Assam, Bangladesh, Borneo, Cambodia, China South-Central, China Southeast, East Himalaya, Hainan, India, Jawa, Laos, Lesser Sunda Is., Malaya, Myanmar, Nepal, Philippines, Sulawesi, Sumatera, Thailand, Tibet, Vietnam. [2]
Global distribution of Erythropalum scandens between 1900 to 2025. Source: [3]
Global distribution of Erythropalum scandens between 1900 to 2025. Source: [3]
ເຂດກະຈາຍພັນໃນລາວ
ເຂດພູສູງພາກເໜືອຂອງລາວ
ຂໍ້ມູນການກະຈາຍພັນຂອງພືດຊະນິດນີ້ໃນແຂວງຊຽງຂວາງ [3]. ການບັນທຶກຈາກການສຳຫຼວດ ພືດທີ່ມີທໍ່ລຳລຽງຂອງ ສປປ ລາວ ແລະ ການສຳຫຼວດພືດໃນ ສປປ ລາວ (ສະບັບທີ່ 1 ແລະ 1.0) ພົບເຂດກະຈາຍພັນຂອງພືດຊະນິດນີ້ໃນ ແຂວງຫຼວງພະບາງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ [4], [5], [6]. ຂໍ້ມູນຈາກການປະເມີນອາຫານປ່າພົບເຂດກະຈາຍພັນຂອງພືດຊະນິດນີ້ໃນ ແຂວງ ສາລະວັນ (ມ. ຕະໂອຍ ແລະ ມ. ສະມ້ວຍ), ອຸດົມໄຊ (ມ. ງາ ແລະ ມ. ແບງ), ຊຽງຂວາງ (ມ. ໝອກ) ແລະ ຜົງສາລີ ປມ. ບຸນໃຕ້). [7]
ເຂດກະຈາຍພັນຕາມພູມສັນຖານ
ປ່າປະສົມປ່ຽນໃບ, ແຄມຝັ່ງນໍ້າ, ສວນຄົວ
ພືດຊະນິດນີ້ຈະເກີດຕາມຂອບປ່າມ ໃນປ່າຕົ້ນຝົນ ແລະ ປ່າຝົນ, ຕັ້ງແຕ່ພື້ນທີ່ທົ່ງພຽງຈົນຮອດພື້ນທີ່ເຄິ່ງພູ, [8]. ພົບເກີດໃນປ່າແຄມນ້ຳ ແລະ ຝັ່ງນໍ້າ ທີ່ມີລະດັບຄວາມສູງ 100 ຫາ 1.500 ມ. [9]
ສະເພາະຖິ່ນໃນລາວ
ພື້ນເມືອງ
ຮຸກຮານ
ບໍ່ຮຸກຮານ
ການອະນຸຮັກ
ສະຖານະພາບການອະນູຮັກ IUCN
ມີຄວາມສ່ຽງໜ້ອຍສຸດ
ຊະນິດພັນ CITES
N/A
ບັນຊີສັດປ່າຂອງລາວ
ບໍ່ຖືກລະບຸໃນບັນຊີປະເພດໃດ
ບັນຊີ NTFP
N/A
ບັນຊີໄມ້
N/A
ພືດຊະນິດນີ້ມີການກະຈາຍພັນຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ມີປະຊາກອນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ມີໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ສຳຄັນໃດໆໃນອານາຄົດ ດັ້ງນັ້ນຈຶ່ງຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມທີ່ມີຄວາມສ່ຽງນ້ອຍທີ່ສຸດ. [10]
ການນຳໃຊ້ຂອງມະນຸດ
ປະເພດການນຳໃຊ້
ອາຫານ, ພືດເປັນຢາ
ອາຫານ: ຍອດອ່ອນຂອງຜັກຮາກສາມາດກິນໄດ້ ແລະ ປະຊາຊົນ ທ້ອງຖິ່ນຂອງລາວນິຍົມບໍລິໂພກ. [7]
ສັບພະຄຸນ: ຍອດອ່ອນ ແລະ ໃບຂອງພືດຊະນິດນີ້ໃຊ້ຮັກສາອາການໄຂຂໍ້ອັກເສບ. [1]
ສັບພະຄຸນ: ຍອດອ່ອນ ແລະ ໃບຂອງພືດຊະນິດນີ້ໃຊ້ຮັກສາອາການໄຂຂໍ້ອັກເສບ. [1]
ການປູກ ການລ້ຽງ
ປູກ ແລະ ທຳມະຊາດ
ຊາວບ້ານບໍ່ຢາກປູກພືດຊະນິດນີ້ ແຕ່ຮູ້ວິທີປູກ. [7]
ລະດູການເກັບກູ້
ຕຸລາ, ພະຈິກ, ທັນວາ
ການຕະຫຼາດ ແລະ ຕ່ອງໂສ້ມູນຄ່າ
N/A
ການຄຸ້ມຄອງຈັດການ
ໄພຂົ່ມຂູ່: ພືດຊະນິດນີ້ໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າບໍ່ມີໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ສຳຄັນ ໂດຍ MEPC CAS (2014). [10]
ໂພຊະນາການ
ຄຸນຄ່າທາງໂພຊະນາການ
N/A
| ສານອາຫານ | /100g | ໝາຍເຫດ |
|---|---|---|
| ໂປຣຕີນ | 3.7 | N/A |
| ຄາໂບໄຮເດຣດ | 8 | N/A |
| ໄຂມັນ | 7.5 | N/A |
| ວິຕາມິນ | N/A | Vitamin A 156 RE-μg, Vitamin C 4 mg, Beta-carotene 934 μg |
| ແຮ່ທາດ | N/A | Calcium 158 mg, Iron 1.5 mg |
| ເສັ້ນໄຍ | N/A | N/A |
ອ້າງອິງ
ເຄດິດຮູບພາບ
[1] iNaturalist [Online]. Uploaded on 09 August 2021 by Dinesh Valke. Available: https://www.inaturalist.org/observations/90535965. [Accessed 03 December 2025].
[2] iNaturalist [Online]. Uploaded on 08 July 2021 by Dinesh Valke. Available: https://www.inaturalist.org/observations/86127947. [Accessed 03 December 2025].
[3] iNaturalist [Online]. Uploaded on 13 May 2024 by Forest Botial-Jarvis. Available: https://www.inaturalist.org/observations/215507513. [Accessed 03 December 2025].
[4] iNaturalist [Online]. Uploaded on 11 Feb 2024 by Radha Veach. Available: https://www.inaturalist.org/observations/198971658. [Accessed 03 December 2025].
[2] iNaturalist [Online]. Uploaded on 08 July 2021 by Dinesh Valke. Available: https://www.inaturalist.org/observations/86127947. [Accessed 03 December 2025].
[3] iNaturalist [Online]. Uploaded on 13 May 2024 by Forest Botial-Jarvis. Available: https://www.inaturalist.org/observations/215507513. [Accessed 03 December 2025].
[4] iNaturalist [Online]. Uploaded on 11 Feb 2024 by Radha Veach. Available: https://www.inaturalist.org/observations/198971658. [Accessed 03 December 2025].
ອ້າງອິງ
[1] S. Sutha, V. Kalpana Devi, E. Daffodil, and V. R. Mohan, “Pharmacognostical Investigation of Erythropalum scandens Bl., Bijdr. (Erythropalaceae) – An Ethnomedicinal Plant,” International Journal of Pharmacognosy and Phytochemical Research, vol. 6, no. 4, pp. 945–952, 2014. [Online]. Available: https://www.researchgate.net/publication/269335390_Pharmacognostical_Investigation_of_Erythropalum_scandens_BL_Bijdr_Erythropalaceae_-_An_Ethnomedicinal_Plant [Accessed: 03-Dec-2025].
[2] Erythropalum scandens Blume, Royal Botanic Gardens, Kew — Plants of the World Online, taxon urn:lsid:ipni.org:names:607794-1. [Online]. Available: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:607794-1. [Accessed: 03-Dec-2025].
[3] Google Translate. [Online]. Available: https://translate.google.com/?hl=th&sl=en&tl=th&op=translate. [Accessed: 03-Dec-2025].
[4] M. Newman, S. Ketphanh, B. Svengsuksa, P. Thomas, K. Sengdala, V. Lamxay, and K. Armstrong, A Checklist of the Vascular Plants of Lao PDR. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/A-Checklist-of-the-Vascular-Plants-of-Lao-PDR.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[5] M. Newman, S. Ketphanh, B. Svengsuksa, P. Thomas, K. Sengdala, V. Lamxay, and K. Armstrong, A Checklist of Plants in Lao PDR. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/A-Checklist-of-Plants-in-Lao-PDR.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[6] V. Wijit Lamxay, S. Lanorsavanh, K. Chanthavongsa, and U. Suwannakuhman, A Checklist of Plants in Lao PDR (Read-only version). [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/Checklist-plant-of-Laos-read-only-1.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[7]. Nafri and CDE, “wild food assessment” AFN II, 2025.
[8] Flora & Fauna Web, National Parks Board, Singapore. [Online]. Available: https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/7/4/7440. [Accessed: 03-Dec-2025].
[9] Alpinia zerumbet, Flora of China, eFloras, flora_id = 2, taxon_id = 200006463. [Online]. Available: http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006463. [Accessed: 03-Dec-2025].
[10] Species name, The IUCN Red List of Threatened Species, 2025. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/147648670/147648672#habitat-ecology. [Accessed: 03-Dec-2025].
[11] H. V. Kuhnlein et al., Leaves, Flowers and Other Vegetables, CINE, McGill University. [Online]. Available: https://www.mcgill.ca/cine/files/cine/karen_datatables_leaves_flowers_vegetables_dec11_0.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[2] Erythropalum scandens Blume, Royal Botanic Gardens, Kew — Plants of the World Online, taxon urn:lsid:ipni.org:names:607794-1. [Online]. Available: https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:607794-1. [Accessed: 03-Dec-2025].
[3] Google Translate. [Online]. Available: https://translate.google.com/?hl=th&sl=en&tl=th&op=translate. [Accessed: 03-Dec-2025].
[4] M. Newman, S. Ketphanh, B. Svengsuksa, P. Thomas, K. Sengdala, V. Lamxay, and K. Armstrong, A Checklist of the Vascular Plants of Lao PDR. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/A-Checklist-of-the-Vascular-Plants-of-Lao-PDR.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[5] M. Newman, S. Ketphanh, B. Svengsuksa, P. Thomas, K. Sengdala, V. Lamxay, and K. Armstrong, A Checklist of Plants in Lao PDR. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/A-Checklist-of-Plants-in-Lao-PDR.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[6] V. Wijit Lamxay, S. Lanorsavanh, K. Chanthavongsa, and U. Suwannakuhman, A Checklist of Plants in Lao PDR (Read-only version). [Online]. Available: https://phakhaolao.la/wp-content/uploads/2024/09/Checklist-plant-of-Laos-read-only-1.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
[7]. Nafri and CDE, “wild food assessment” AFN II, 2025.
[8] Flora & Fauna Web, National Parks Board, Singapore. [Online]. Available: https://www.nparks.gov.sg/florafaunaweb/flora/7/4/7440. [Accessed: 03-Dec-2025].
[9] Alpinia zerumbet, Flora of China, eFloras, flora_id = 2, taxon_id = 200006463. [Online]. Available: http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006463. [Accessed: 03-Dec-2025].
[10] Species name, The IUCN Red List of Threatened Species, 2025. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/147648670/147648672#habitat-ecology. [Accessed: 03-Dec-2025].
[11] H. V. Kuhnlein et al., Leaves, Flowers and Other Vegetables, CINE, McGill University. [Online]. Available: https://www.mcgill.ca/cine/files/cine/karen_datatables_leaves_flowers_vegetables_dec11_0.pdf. [Accessed: 03-Dec-2025].
ຜູ້ສ້າງ Factsheet
Keooudone Souvannakhoummane
ຜູ້ກວດສອບ Factsheet
,