ໄມ້ແດງເປັນໄມ້ຢືນຕົ້ນຜັດໃບທີ່ອາດສູງໄດ້ຮອດປະມານ 30 ມ., ລຳຕົ້ນມີຮ່ອງເລິກຕາມລວງຍາວ, ເປືອກໜາໄດ້ຮອດ 15 ມມ, ຜິວເປືອກຂຸຂະ ແລະ ມັກມີສີນ້ຳຕານອົມແດງ ຫຼື ສີເທົາ, ກິ່ງອ່ອນ ແລະ ສ່ວນອື່ນໆທີ່ຍັງອອ່ນຈະມີຂົນລະອຽດອ່ອນນຸ້ມປົກຄຸມ.

ໃບປະສົມແບບຂົນນົກຂັ້ນສອງ, ອອກຮຽງສະຫຼັບ, ຍາວປະມານ 5,5-30 ຊມ.ໂດຍປົກກະຕິແຕ່ລະໃບຈະມີກ້ານໃບຍ່ອຍຄູ່ທຳອິດ ( pinnae) 2 ກ້ານທີ່ອອກຮຽງກົງກັນຂ້າມກັນ ແລະ ບໍລິເວນແກ່ນກາງໃບ (rachis) ຈະມີຕ່ອມຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ໃກ້ສ່ວນປາຍຂອງດ້ານໃບຍອ່ຍເຫຼົ່ານັ້ນ, ໃບອ່ອນຈະນຸ້ມ ແລະ ມີສີ້ນຳຕານອ່ອນ.

ໃບຍ່ອຍຂັ້ນສອງຈະປະກອບດ້ວຍໃບຍ່ອຍຂະໜາດນ້ອຍ (leaflets) ອອກຮຽງກົງກັນຂ້າມ ຈຳນວນ 2-10 ຄູ່, ໃບຍ່ອຍເຫຼົ່ານີ້ຍາວປະມານ 3,5-16,5 ຊມ ແລະ ກວ້າງ 1,8-6,7 ຊມ. ຮູບໃບມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍຕັ້ງແຕ່ຮູບໄຂ່ປີ້ນ, ຮູບຮີ, ຮູບໄຂ່ ລວມທັງຮູບຊົງຂ້ອນຂ້າງແຄບ. ຂອບໃບລຽບ, ປາຍໃບອາດແຫຼມ ຫຼື ມົນ (ພົບໄດ້ໜ້ອຍກ່ວາ), ໂຄນໃບູບຫຼີ່ມ ຫຼື ຮູບມົນ, ແຜ່ນໃບໜາຄ້າຍໜັງ, ຜິບໃບລຽບ ແລະ ບໍ່ມີຂົນ. ກ້ານໃບຍ່ອຍສັ້ນຫຼາຍ ຍາວປະມານ 0,2-0,5 ຊມ ແລະ ມີຫູໃງບຂະໜາດນ້ອຍເຊິ່ງຈະຫຼົ່ນໄປແຕ່ໄລຍະທຳອິດ.

ຊໍ່ດອກອອກບໍລິເວນງ່າມໃບ ໂດຍມີກ້ານຊໍ່ດອກຮຽວນ້ອຍ, ຊໍ່ດອກຈະຮວມກັນເປັນຊໍ່ກົມແໜ່ນ ປຊໍ່ລວມ), ເສັ້ນຜ່າສູນກາງ 1-1,5 ຊມ. ກ້ານຊໍ່ດອກຍາວ 5-8 ຊມ ແລະ ອາດໜາຂື້ນເມື່ອຕິດໝາກ. ຊໍ່ດອກມັກອອກລວມເປັນກຸ່ມ ຫຼື ເປັນຊໍ່ລວມແບບກະຈະສັ້ນ.

ດອກເປັນດອກສົມບູນເພດ ແລະ ມັກບໍ່ມີກ້ານດອກ ( sessile), ສີຂາວຄີມ, ເຫຼືອງ ຫຼື ສີຂາວອົມເລືອງ. ແຕ່ລະດອກຈະມີໃບປະດັບຍ່ອຍຂະນ້ອຍຮູບທໍ່. ກາບດອກມີຄວາມຍາວປະມານ0,2-0,3 ຊມ, ມີລັກສະນະເປັນຫຼອດ ຫຼື ຮູບລະຄັງ ແລະ ປາຍແຍກອອກເປັນ 5 ແສກ. ກີບດອກມີຄວາມຍາວປະມານ 0,3-0,4 ຊມ, ປາຍແຍກອອກເປັນ 5 ກີບ ແຕ່ລະເຊື່ອກັນເລັກນ້ອຍບໍລິເວນໂຄນ.

ເກສອນເພດຜູ້ແຍກເປັນອິດສະຫຼະຈຳນວນ 10 ອັນ, ຍື່ນຍາວພົ້ນກີບດອກອອກມາ, ກ້ານຊູຖົງລະອອກເກສອນມີລບັກສະນະຮຽວບາງ ສ່ວນຖົງລະອອງໃນໄລຍະແລກສ່ວນປາຍຈະເປັນເສັ້ນນ້ອຍໆ ແລະ ມີຕ່ອມທີ່ມີກ້ານຕິດຢູ່ ເຊິ່ງຈະຫຼຸດຫຼົ່ນໄປພາຍຫຼັງ. ເກອນເພດແມ່ປະກອບດ້ວຍເຕົ້າໄຂ່ທີ່ບໍ່ມີກ້ານ ( sessile ovary) ຄໍເຕົ້າໄຂ່ມີລັກສະນະຮຽວນ້ອຍຄ້າຍເສັ້ນດ້າຍ ແລະ ປາຍເກສອນເພດແມ່ມີຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍຢູ່ບໍ່ລະເວນປາຍສຸດ, ພາຍໃນເຕົ້າໄຂ່ຈະມີແມັດໄຂ່ຈຳນວນຫຼາຍ.

ໝາກມີລັກສະນະເປັນຝັກແຂງຄ້າຍໄມ້, ຍາວປະມານ 12,5-16 ຊມ. ແລະ ກວ້າງ 3,5-6,5 ຊມ., ຝັກມີລັກສະະແປ ຮູບຂອບຂະໜານ ຫຼື ໂຄ້ງງໍຄ້າຍຄຽວ (falcate), ຜິວຝັກມີຂົນລະອຍດສີນໍ້າຕານອົມແດງປົກຄຸມ ພາຍໃນຝັກມີຜະໜັງກັ້ນລະຫວ່າງແກ່ນ ແລະ ຈະແຕກແມ່ແກ່ເພື່ອປ່ອຍແກ່ນ.

ແຕ່ລະຝັກຈະມີແກ່ນປະມານ 4-10 ແກ່ນ, ຍາວປະມານ 0,9-1,5 ຊມ, ກວ້າງ 0,5-1 ຊມ, ຮູບຮີປົນຮູບຂອບຂະນານດ, ຂ້ອນຂ້າງແປ , ຜິວລຽບເປັນມັນ ແລະ ມີສີນ້ຳຕານ.

ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2], [3]

ຫ້າມນຳໃຊ້ໃນລາວ: ໄມ້ແດງ ຖືກຈັດເປັນໄມ້ທີ່ຫາຍາກ ແລະ ໃກ້ສູນພັນຢ່າງສູງ, ເຊິ່ງລະບຸໄວ້ໃນບັນຊີໄມ້ແຫ່ງຊາດລາວ ບັນຊີທີ I (ຫາຍາກ/ໃກ້ຈະສູນພັນ/ປົກປ້ອງ). ການເກັບກ່ຽວ ແລະ ການນຳໃຊ້ຊະນິດພັນຈາກທຳມະຊາດ ແມ່ນຖືກຫ້າມຢ່າງເຂັ້ມງວດພາຍໃຕ້ລະບຽບການແຫ່ງຊາດ. [7]

ການກໍ່ສ້າງ: ໄມ້ຈາກຕົ້ນໄມ້ຊະນິດນີ້ມີຄວາມແຂງແຮງ ແລະ ຖືກນຳໄປໃຊ້ໃນການກໍ່ສ້າງຂົວ, ອາຄານ, ຮົ້ວ, ເຮືອ ແລະ ເຮືອຂະໜາດໃຫຍ່ [8], [1]. ນອກຈາກນີ້, ໄມ້ດັ່ງກ່າວຍັງຖືກນຳໄປໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງສຳລັບເຮັດໝອນຮອງລາງລົດໄຟ, ເສົາຄ້ຳໃນບໍ່ແຮ່, ເຮືອ ແລະ ອຸປະກອນອື່ນໆທີ່ຕ້ອງການວັດສະດຸທີ່ມີຄວາມທົນທານ [9].

ອາຫານ: ໝາກຂອງມັນສາມາດກິນໄດ້ ແລະ ເມັດກໍຖືວ່າມີຄຸນຄ່າໃນຖານະເປັນແຫຼ່ງອາຫານທີ່ມີທ່າແຮງ ເນື່ອງຈາກມີປະລິມານໂປຣຕີນສູງ ແລະ ມີກົດອະມິໂນທີ່ຈຳເປັນ [1].ໃນປະເທດລາວ, ໃບອ່ອນຈະຖືກນຳມາບໍລິໂພກເມື່ອມີ [9],ແລະ ເມັດດິບກໍຍັງຖືກນຳມາກິນເປັນຜັກອີກດ້ວຍ [10].

ດ້ານພືດສະໝຸນໄພ: ພືດຊະນິດນີ້ຖືກນຳໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນຢາພື້ນເມືອງທົ່ວປະເທດອິນເດຍ ແລະ ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ນ້ຳຕົ້ມຈາກເປືອກ ແລະ ໃບ ຖືກນຳມາໃຊ້ປິ່ນປົວອາການຖອກທ້ອງ, ອາການຮາກ, ພະຍາດກາຝາກໃນລຳໄສ້ ແລະ ແຜຕ່າງໆ ໂດຍມີຄຸນສົມບັດໃນການຊ່ວຍສະໝານແຜ (astringent), ຕ້ານເຊື້ອຈຸລິນຊີ ແລະ ຕ້ານການອັກເສບ [1], [2].ນອກຈາກນີ້, ເປືອກຍັງຖືກນຳໃຊ້ກັບບາດແຜ ແລະ ພະຍາດຜິວໜັງ ເຊັ່ນ: ພະຍາດເຮື້ອນ ແລະ ແຜຕ່າງໆ, ໃນຂະນະທີ່ນ້ຳມັນຈາກເມັດຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອປິ່ນປົວພະຍາດຂໍ້ອັກເສບ (rheumatism), ພະຍາດລິດສີດວງທະວານ ແລະ ພະຍາດເຮື້ອນ [10].ສ່ວນດອກທີ່ນຳໄປແຊ່ໃນໃນນ້ຳ (maceration) ກໍໄດ້ຖືກນຳໃຊ້ເປັນຢາບຳລຸງຫົວໃຈ [9].

ເຄື່ອງມື ແລະ ອຸປະກອນຕ່າງໆ: ໄມ້ຊະນິດນີ້ຖືກນຳມາໃຊ້ເຮັດເຄື່ອງມືການກະເສດ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ໃນຄົວເຮືອນ, ຂື່, ລໍ້ລົດເຂັນ, ພື້ນລະບຽງ, ໄມ້ພາຍ ແລະ ສິ່ງຂອງອື່ນໆທີ່ມີຄວາມທົນທານ [8].

ພະລັງງານ ແລະ ແສງສະຫວ່າງ: ໄມ້ຊະນິດນີ້ຖືກເກັບມາໃຊ້ເປັນເຊື້ອເພີງ [1], [8],ແລະ ເສດໄມ້ທີ່ເຫຼືອກໍສາມາດນຳມາຜະລິດເປັນຖ່ານທີ່ມີຄຸນນະພາບດີໄດ້. ນອກຈາກນີ້, ມັນຍັງສາມາດນຳໄປປຸງແຕ່ງເປັນເນື້ອເຍື່ອເຈ້ຍ, ແລະ ຕົ້ນໄມ້ຊະນິດນີ້ຍັງມີຄຸນສົມບັດທີ່ໂດດເດັ່ນໃນດ້ານຄວາມທົນທານຕໍ່ໄຟ [9].

ກິດຈະກຳການປູກຝັງ: ການໃຊ້ນ້ຳມັນ ແລະ ຢາງເປັນປຸ໋ຍພືດສົດ [8],ໃນຂະນະທີ່ໃບຖືກນຳມາໃຊ້ເປັນປຸ໋ຍ ແລະ ອາຫານສັດ [1].

ສີ ແລະ ສານຍ້ອມ: ໄມ້ຊະນິດນີ້ມີສານແທນນິນ (tannins) ເຊິ່ງມີຄຸນສົມບັດຝາດ, ເຮັດໃຫ້ມັນເໝາະສົມສຳລັບນຳມາໃຊ້ໃນການຍ້ອມສີ [9].

ທີມງານພາເຂົ້າລາວປະຕິເສດຕໍ່ການເກັບກ່ຽວ ແລະ ການນຳໃຊ້ຊະນິດພັນທີ່ລະບຸໄວ້ພາຍໃຕ້ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການອະນຸລັກປ່າໄມ້ ແລະ ສັດປ່າຂອງ ສ.ປ.ປ. ລາວ. ຊະນິດພັນເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງຕາມກົດໝາຍ, ແລະ ການຂຸດຄົ້ນຈາກປະຊາກອນສັດປ່າແມ່ນຖືກຫ້າມພາຍໃຕ້ລະບຽບການແຫ່ງຊາດ.

ພືດຊະນິດນີ້ມີຖິ່ນກຳເນີດທີ່ກະຈາຍເປັນວົງກວ້າງ ແລະ ຍັງມີການປູກໃນພາກສ່ວນອື່ນໆຂອງອາຊີ ແລະ ອາຟຣິກາອີກດ້ວຍ. [8]

ຊະນິດພັນທີມີການປູກ:

ການປູກຝັງ: ພືດຊະນິດນີ້ມັກຂຶ້ນໃນເຂດຮ້ອນທີ່ທົ່ງພຽງ ແລະ ມີຄວາມຊຸ່ມສູງ, ບາງຄັ້ງພົບເຫັນໄດ້ໃນລະດັບຄວາມສູງເຖິງ 850 ແມັດ [1]. ມັກພົບໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີແສງແດດສ່ອງເຖິງ ແຕ່ກໍສາມາດທົນຕໍ່ສະພາບທີ່ມີຮົ່ມເງົາບາງສ່ວນໄດ້. ມັກຈະເລີນເຕີບໂຕໄດ້ດີໃນດິນຊາຍທີ່ມີຄວາມເລິກ ແລະ ລະບາຍນ້ຳໄດ້ດີ, ເຖິງແມ່ນວ່າມັນຈະສາມາດປັບຕົວເຂົ້າກັບສະພາບແວດລ້ອມທີ່ຫຼາກຫຼາຍໄດ້ກໍຕາມ. ຄ່າ pH ທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດແມ່ນ 5–6, ແຕ່ສາມາດທົນຕໍ່ຄ່າ pH ໄດ້ໃນຊ່ວງ 4.5–6.5. [10]

ອຸນຫະພູມ: ພົບພືດຊະນິດນີ້ຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີອຸນຫະພູມເວລາກາງເວັນຕະຫຼອດປີຢູ່ລະຫວ່າງ 16–35 ອົງສາ, ເຖິງແມ່ນວ່າສາຍພັນນີ້ສາມາດທົນຕໍ່ອຸນຫະພູມໃນຊ່ວງ 8–35 ອົງສາກໍຕາມ [10].

ປະລິມານນ້ຳຝົນ: ຕ້ອງການປະລິມານນ້ຳຝົນສະເລ່ຍຕໍ່ປີຢູ່ທີ່ 1,700–4,500 ມມ, ແຕ່ສາມາດທົນຕໍ່ລະດັບ 1,300–5,000 ມມ ໄດ້ [10]. ມັກຈະເລີນເຕີບໂຕໄດ້ດີໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີ ຫຼື ບໍ່ມີລະດູແລ້ງທີ່ຊັດເຈນ, ໂດຍສະພາບທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດແມ່ນມີລະດູແຫ້ງແລ້ງປະມານ 3–5 ເດືອນ. ປະລິມານນ້ຳຝົນສະເລ່ຍຕໍ່ປີໃນບາງພາກພື້ນແມ່ນ 1,200–1,700 ມມ [1].

ການຂະຫຍາຍພັນ: ແກ່ນສົດຂອງຕົ້ນໄມ້ແດງມີອັດຕາການງອກປະມານ 72% ໂດຍບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຜ່ານຂັ້ນຕອນການກະກຽມເມັດກ່ອນປູກ. ອັດຕາການງອກຈະຫຼຸດລົງຫຼັງຈາກການເກັບຮັກສາເມັດໄວ້ເປັນເວລາ 3 ເດືອນ [1]. ເມັດທີ່ເກັບຮັກສາໄວ້ຄວນຜ່ານການແຊ່ນ້ຳກ່ອນນຳໄປຫວ່ານ ຫຼື ປູກ ໂດຍເລີ່ມຈາກການແຊ່ໃນນ້ຳທີ່ຮ້ອນເກືອບຟົດເປັນເວລາສັ້ນໆ (ໂດຍຕ້ອງລະມັດລະວັງບໍ່ໃຫ້ເມັດສຸກ) ແລະ ຈາກນັ້ນຈຶ່ງແຊ່ໃນນໍ້າອຸ່ນຕໍ່ອີກປະມານ 12–24 ຊົ່ວໂມງ ຈົນກວ່າເມັດຈະດູດຊຶມຄວາມຊຸ່ມ ແລະ ພອງໂຕຂຶ້ນ; ເມັດທີ່ຜ່ານຂັ້ນຕອນນີ້ຈະມີຄວາມສາມາດໃນການງອກສູງ ແລະ ງອກໄດ້ດີເມື່ອນຳໄປປູກໃນບ່ອນທີ່ມີຮົ່ມ ແລະ ໄດ້ຮັບນ້ຳຢ່າງພຽງພໍ. [10]

ເຕັກນິກການປູກ: ເມັດຈະງອກພາຍໃນ 3–4 ມື້ ຫາກຫວ່ານລົງດິນໂດຍກົງ; ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ການຫວ່ານໂດຍກົງ ເນື່ອງຈາກຕົ້ນກ້າບໍ່ທົນທານຕໍ່ການກະທົບກະເທືອນໃນເວລາຢ້າຍຕົ້ນກ້າປູກ, ເຊິ່ງອາດເປັນຍ້ອນການຈະເລີນເຕີບໂຕຢ່າງໄວວາຂອງຮາກແກ້ວ ທີ່ສາມາດຍາວໄດ້ເຖິງປະມານ 30 ຊັງຕີແມັດ ພາຍໃນໄລຍະເວລາ 1–2 ເດືອນ. [10]

ຊະນິດພັນໃນປ່າ:

ໄພຂົ່ມຂູ່: ໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ມີຕໍ່ພືດຊະນິດນີ້ໃນປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ທັນຊັດເຈນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມັນມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບທາງລົບຈາກການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການເຮັດກະສິກຳ ແລະ ການຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າໃນພື້ນທີ່ເຂດກະຈາຍພັນ, ເນື່ອງຈາກມີການປ່ຽນແປງການນຳໃຊ້ທີ່ດິນກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນວ່ອງໄວໃນບັນດາປະເທດທີ່ເປັນຖິ່ນກຳເນີດຂອງມັນ. ການຕັດໄມ້ຊະນິດນີ້ກໍອາດເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ເຊັ່ນກັນ. ຈຳເປັນຕ້ອງມີຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມເພື່ອປະເມີນຂອບເຂດ ແລະ ຜົນກະທົບຂອງກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຕໍ່ພືດຊະນິດດັ່ງກ່າວ. [8]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ບໍ່ມີຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບຈຳນວນປະຊາກອນສະເພາະຂອງຊະນິດພັນນີ້. ຕົ້ນໄມ້ຊະນິດນີ້ຖືກຕັດເພື່ອເອົາໄມ້ ແລະ ພົບເຫັນຢູ່ໃນເຂດທີ່ມີອັດຕາການສູນເສຍປ່າໄມ້ສູງ, ເຊິ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຈຳນວນປະຊາກອນອາດຈະກຳລັງຫຼຸດລົງ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງຕ້ອງການຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມເພື່ອຢືນຢັນແນວໂນ້ມດັ່ງກ່າວ. [8]

ການເກັບກູ້ແບບຍືຍຍົ:

ຊະນິດພັນນີ້ໄດ້ຮັບການອະນຸລັກຮັກສາໄວ້ໃນແຫຼ່ງເກັບຮັກສາພັນພືດນອກຖິ່ນກຳເນີດ (ex-situ collections) ຈຳນວນ 6 ແຫ່ງ. ມັນໄດ້ຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນຊະນິດພັນທີ່ມີຄວາມສຳຄັນບຸລິມະສິດ ໂດຍໂຄງການຊັບພະຍາກອນພັນທຸກຳປ່າໄມ້ພາກພື້ນອາຊີ ແລະ ປາຊີຟິກ (Asian and Pacific Forest Genetic Resources Programme), ເຊິ່ງເປັນໂຄງການທີ່ດຳເນີນງານເພື່ອເສີມສ້າງວຽກງານການອະນຸລັກ ແລະ ສົ່ງເສີມການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນພັນທຸກຳປ່າໄມ້ຢ່າງຍືນຍົງໃນທົ່ວພາກພື້ນ. [8]

ໂຄງການ "ຕົ້ນແດງ" ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງການແນວພັນໄມ້ລາວ (Lao Tree-Seed Project) ເຊິ່ງມີຈຸດປະສົງເພື່ອສົ່ງເສີມການປູກປ່າຄືນໃໝ່ໃນເຂດທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກການຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າຢ່າງໜັກໜ່ວງ ແລະ ຟື້ນຟູພັນໄມ້ພື້ນເມືອງໂດຍຜ່ານການປູກຄືນໃໝ່ແບບມີເປົ້າໝາຍ. [8]

ກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍປ່າໄມ້ (ສະບັບປັບປຸງ). [11]