- ອານາຈັກ
- Animalia
- ເຫຼົາ
- Chordata
- ຊັ້ນ
- Teleostei
- ອັນດັບ
- Cypriniformes
- ຊື່ສະກຸນ
- Cyprinidae
- ສະກຸນ
- Amblyrhynchichthy
- ຊະນິດ
- Amblyrhynchichthys truncatus
Systomus truncatus (Bleeker, 1850)
ເປັນປາຂະໜາດກາງທີ່ມີສີເງິນ, ມີລັກສະນະໃບໜ້າທີ່ໂດດເດັ່ນຄື ມີຕາໃຫຍ່ ແລະ ປາກສັ້ນ, ມົນ ແລະ ຕັດຊື່. ລຳໂຕມີຮູບຮ່າງຄ້າຍຄືກະສວຍ (ຮູບຮ່າງຮຽວຍາວ ແລະ ລຽບລື່ນ). ສ່ວນປາກມີລັກສະນະມົນ ແລະ ແປຢູ່ບໍລິເວນປາຍ, ແລະ ກ້ານຄີຫຼັງອັນສຸດທ້າຍທີ່ບໍ່ແຕກແໜງນັ້ນ ມີຮອຍຢັກຄ້າຍແຂ້ວເລື່ອຍຂະໜາດນ້ອຍຢູ່ຕາມຂອບດ້ານຫຼັງ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີເຍື່ອໄຂມັນປົກຄຸມຕາ (adipose eyelid) ເຊິ່ງເປັນເນື້ອເຍື່ອໄຂມັນທີ່ມີລັກສະນະໂປ່ງໃສ ຫຼື ເກືອບໂປ່ງໃສ ປົກຄຸມບາງສ່ວນຂອງດວງຕາໄວ້.
ຂະໜາດ: ຄວາມຍາວມາດຕະຖານ (SL) 19.7 ຊັງຕີແມັດ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2]
ອາຫານ: ກິນສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດນ້ອຍທີ່ເກາະຢູ່ຕາມພື້ນຜິວວັດຖຸຕ່າງໆໃນນ້ຳ (periphyton) ເປັນອາຫານຫຼັກ, ໂດຍມີແພລງຕອນພືດ (phytoplankton), ແພລງຕອນສັດ (zooplankton) ແລະ ສາລ່າຍທີ່ເກາະຢູ່ຕາມພື້ນນ້ຳ (benthic algae) ເປັນສ່ວນປະກອບຮອງ [1,4]. ສໍາລັບສັດທີ່ຢູ່ໃນທຳມະຊາດ, ເປັນທີ່ຮູ້ກັນວ່າພວກມັນກິນສິ່ງມີຊີວິດທີ່ເກາະຕາມພື້ນຜິວວັດຖຸໃນນ້ຳ (periphyton) ເປັນແຫຼ່ງອາຫານຫຼັກ, ໂດຍມີແພລງຕອນພືດ, ແພລງຕອນສັດ ແລະ ສາລ່າຍທີ່ເກາະຕາມພື້ນນ້ຳ ເປັນອາຫານເສີມ [5].
Global distribution of Amblyrhynchichthys truncatus between 1956 to 2024. Source: [6]
ອີງຕາມບັນທຶກຂອງ GBIF, ສາຍພັນນີ້ໄດ້ຖືກບັນທຶກໄວ້ໃນແມ່ນ້ຳຂອງ ທີ່ເມືອງຫຼວງພະບາງ, ແຂວງຫຼວງພະບາງ, ສປປ ລາວ [6].
ເປັນຊະນິດພັນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນແມ່ນ້ຳ ໂດຍພົບເຫັນເປັນຫຼັກຢູ່ໃນຮ່ອງນ້ຳຫຼັກຂອງລຸ່ມແມ່ນ້ຳ ແລະ ໃນລະດູຝົນ (ເດືອນມິຖຸນາ ຫາ ກັນຍາ) ຈະເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າໄປໃນປ່າທີ່ຖືກນ້ຳຖ້ວມ [5]. ນອກຈາກນີ້ ພວກມັນຍັງເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າໄປໃນທົ່ງນາທີ່ມີນ້ຳຖ້ວມ, ໃນຂະນະທີ່ປາໄວອ່ອນກໍເຄີຍມີການບັນທຶກພົບເຫັນຢູ່ໃນໜອງບຶງ ແລະ ແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສອື່ນໆທີ່ມີນ້ຳຖ້ວມຕາມລະດູການ [4,5].
ບັນຊີແດງຂອງ IUCN: ສາຍພັນນີ້ຖືກປະເມີນວ່າຢູ່ໃນສະຖານະ "ມີຄວາມສ່ຽງໜ້ອຍທີ່ສຸດ" (Least Concern) ເນື່ອງຈາກມີການກະຈາຍຕົວໃນວົງກວ້າງ, ມີຈຳນວນປະຊາກອນຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ບໍ່ມີໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ຮ້າຍແຮງໃນເຂດທີ່ມັນອາໄສຢູ່. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຈຳເປັນຕ້ອງມີການຄົ້ນຄວ້າເພີ່ມເຕີມເພື່ອຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງກ່ຽວກັບສະຖານະທາງອະນຸກົມວິທານຂອງກຸ່ມປະຊາກອນຍ່ອຍຕ່າງໆ. [4]
ການນຳມາເປັນອາຫານ: ປາທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍມັກຈະຖືກນຳໄປປຸງແຕ່ງເປັນ (ປາແດກ ຫຼື ປາໝັກ), ສ່ວນປາທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກວ່ານັ້ນຈະຖືກນຳອອກຈຳໜ່າຍ ແລະ ບໍລິໂພກໃນຮູບແບບປາສົດ [1]. ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນໃນເຂດຕ່າງໆທີ່ປາຊະນິດນີ້ອາໄສຢູ່ ໄດ້ຈັບມັນມາເປັນອາຫານ ໂດຍນຳມາບໍລິໂພກທັງໃນຮູບແບບປາສົດ ແລະ ນຳໄປປຸງແຕ່ງເປັນຜະລິດຕະພັນປາໝັກຕາມວິທີດັ້ງເດີມ [4].
ຊະນິດພັນໃນປ່າ:
ໄພຂົ່ມຂູ່: ຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ສັດຊະນິດນີ້ຍັງມີຈໍາກັດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມັນມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກຄວາມເສື່ອມໂຊມ ແລະ ການສູນເສຍຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ເຊິ່ງເປັນຜົນມາຈາກການຕັດໄມ້ທຳລາຍປ່າໃນເຂດພູສູງ, ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຕະກອນດິນ, ແລະ ກິດຈະກຳການປ່ຽນແປງການນຳໃຊ້ທີ່ດິນ [4].
ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ຍັງມີຂໍ້ມູນໜ້ອຍກ່ຽວກັບສະຖານະຂອງປະຊາກອນສັດຊະນິດນີ້. ການສຶກສາໃນທ້ອງຖິ່ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າມັນມີຈຳນວນຂ້ອນຂ້າງຫຼາຍໃນບາງພື້ນທີ່ຂອງເຂດທີ່ມັນອາໄສຢູ່, ເຖິງແມ່ນວ່າໃນບາງບໍລິເວນມັນອາດຈະພົບເຫັນໄດ້ຍາກກໍຕາມ. ເນື່ອງຈາກມັນມີການກະຈາຍຕົວໃນວົງກວ້າງ, ຈຶ່ງຄາດຄະເນວ່າປະຊາກອນໂຕເຕັມໄວມີຈຳນວນຫຼາຍກວ່າ 10,000 ໂຕ ແລະ ເຊື່ອວ່າຢູ່ໃນລະດັບທີ່ໝັ້ນຄົງ. [4]
ການເກັບກູ້ແບບຍືນຍົງ: ພື້ນທີ່ບາງສ່ວນທີ່ສາຍພັນນີ້ອາໄສຢູ່ ແມ່ນຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດພື້ນທີ່ຄຸ້ມຄອງ. ຈຳເປັນຕ້ອງມີການສຳຫຼວດເພີ່ມເຕີມເພື່ອຕິດຕາມທ່າອ່ຽງຂອງຈຳນວນປະຊາກອນ, ແລະ ຕ້ອງການການຄົ້ນຄວ້າທາງດ້ານອະນຸກົມວິທານເພີ່ມເຕີມ ເພື່ອຄວາມກະຈ່າງແຈ້ງກ່ຽວກັບສະຖານະຂອງກຸ່ມປະຊາກອນຍ່ອຍໃນເຂດຊຸນດາ (Sundaic) ແລະ ອິນໂດຈີນ (Indochinese). [4]
| ສານອາຫານ | /100g | ໝາຍເຫດ |
|---|---|---|
| ໂປຣຕີນ | N/A | N/A |
| ຄາໂບໄຮເດຣດ | N/A | N/A |
| ໄຂມັນ | N/A | N/A |
| ວິຕາມິນ | N/A | N/A |
| ແຮ່ທາດ | N/A | N/A |
| ເສັ້ນໄຍ | N/A | N/A |
[2] Seriously Fish, “Amblyrhynchichthys micracanthus,” Seriously Fish. [Online]. Available: https://www.seriouslyfish.com/species/amblyrhynchichthys-micracanthus. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[3] iNaturalist [Online]. Uploaded on 06 June 2025 by Rafael Abizar.
Available: https://www.inaturalist.org/observations/287180067. [Accessed 19 October 2026].
[4] YouTube, “Video title,” YouTube. [Online]. Available: https://www.youtube.com/watch?v=b5fpPIYWRqI. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[2] R. Froese and D. Pauly, Eds., “FishBase species summary: Amblyrhynchichthys sp.,” FishBase. [Online]. Available: https://fishbase.se/summary/7992. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[3] “Amblyrhynchichthys micracanthus, a new species of cyprinid fish from Indochina (Cypriniformes: Cyprinidae),” ResearchGate. [Online]. Available: https://www.researchgate.net/publication/270508218_Amblyrhynchichthys_micracanthus_a_new_species_of_cyprinid_fish_from_Indochina_Cypriniformes_Cyprinidae. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[4] International Union for Conservation of Nature (IUCN), “Species assessment,” The IUCN Red List of Threatened Species. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/181352/174795307. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[5] Seriously Fish, “Amblyrhynchichthys micracanthus,” Seriously Fish. [Online]. Available: https://www.seriouslyfish.com/species/amblyrhynchichthys-micracanthus. [Accessed: Oct. 19, 2026].
[6] Global Biodiversity Information Facility (GBIF), “Taxon record,” GBIF. [Online]. Available: https://www.gbif.org/taxon/CNFL. [Accessed: Oct. 19, 2026].
https://www.gbif.org/taxon/CNFL
https://www.seriouslyfish.com/species/amblyrhynchichthys-micracanthus
https://www.nagaofoundation.or.jp/e/publication/e-book/mekongfishes/book/index.html#target/page_no=148
https://www.mrcmekong.org/?download_document=1&document_id=01BMXYOAC3MO6MEMDHFFBI6BLIKXQQTRII&name=Fishes-Photo%20Book%20for%20Fish%20Abundance%20and%20Diversity%20Monitoring%20in%20Lower%20Mekong%20Basin&fbclid=IwY2xjawUoRU1leHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMVo3OTU1NmxGQU9jOFFpYlNzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeVQVK77ssjbXKz7uuVaJfWtaXOobIyLZ1U2RLKExzBZCYo3xyLigZ9ZO7Xog_aem_MBUSzNF-OzJpCXdtTD84vw
https://www.researchgate.net/publication/270508218_Amblyrhynchichthys_micracanthus_a_new_species_of_cyprinid_fish_from_Indochina_Cypriniformes_Cyprinidae
https://fishbase.net.br/summary/Amblyrhynchichthys-truncatus.html