ປາໃນວົງປາຕະພຽນ (cyprinid) ຊະນິດທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ ມີລຳໂຕສ່ວນໜ້າທີ່ມີຮູບຮ່າງເກືອບຄ້າຍຄືຮູບກະສວຍ (fusiform), ສ່ວນທາງດ້ານຫຼັງຈະຄ່ອຍໆແປອອກທາງດ້ານຂ້າງ. ເມື່ອເບິ່ງຈາກດ້ານຂ້າງ, ເສັ້ນໂຄ້ງຂອງລຳໂຕທັງດ້ານເທິງ ແລະ ດ້ານລຸ່ມຈະມີລັກສະນະໂຄ້ງຄ້າຍຄືກັນ.

ເມື່ອປາໂຕເຕັມທີ່ແລ້ວ, ກ້ານຄີດ້ານໜ້າຈະຍາວອອກ ເຮັດໃຫ້ຄີມີລັກສະນະໂຄ້ງຄ້າຍຄືກັບຄຽວ (ຮູບຊົງເຄິ່ງວົງເດືອນ), ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະທີ່ບໍ່ພົບເຫັນໃນປາໄວອ່ອນ. ປານ້ອຍຈະມີລຳໂຕສວນເທິງເປັນສີຂຽວ, ໃນຂະນະທີ່ລຳຕົວດ້ານລຸ່ມສາມສ່ວນສີ່ຈະມີສີເງິນເຫຼື່ອມວາວເມື່ອຍັງມີຊີວິດຢູ່. ສຳລັບປາທີ່ເຕີບໃຫຍ່ເຕັມໄວ, ລຳໂຕສ່ວນໃຫຍ່ຈະມີສີເງິນອົມຟ້າ ແລະ ມີສີເຂັ້ມກວ່າເລັກນ້ອຍຢູ່ບໍລິເວນຫຼັງ. ເກັດແຕ່ລະອັນຈະມີຂອບສີດຳບາງໆ ເຊິ່ງສ້າງໃຫ້ເກີດລວດລາຍຄ້າຍຕາໜ່າງແຜ່ຂະຫຍາຍລົງໄປຈົນເຖິງບໍລິເວນກາງຂອງລຳໂຕດ້ານລຸ່ມ. ສ່ວນເທິງຂອງຫົວ ແລະ ຄາງກະໄຕເທິງຈະມີສີເຂັ້ມ. ໃນກໍລະນີຂອງປາທີ່ອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳໃສ, ຂອບນອກຂອງຄີຫາງອາດຈະປ່ຽນເປັນສີເຂັ້ມ ຫຼື ສີດຳໃນບາງຄັ້ງ.

ຈຳນວນກ້ານຄີມີດັ່ງນີ້: ຄີຫຼັງມີ 9 ກ້ານ; ຄີກົ້ນມີ 8–9 ກ້ານ; ຄີເອິກມີ 15–17 ກ້ານ; ແລະ ຄີທ້ອງມີ 10 ກ້ານ. ຄີຫາງມີກ້ານຄີຫຼັກ 19 ກ້ານ, ໂດຍແບ່ງເປັນ 10 ກ້ານຢູ່ສ່ວນເທິງ ແລະ 9 ກ້ານຢູ່ສ່ວນລຸ່ມ. ກ້ານຄີສຸດທ້າຍຂອງຄີຫຼັງທີ່ບໍ່ແຕກແໜງນັ້ນ ມີລັກສະນະເປັນຂໍ້ຕໍ່ຕະຫຼອດຄວາມຍາວ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຂະຫຍາຍໃຫຍ່ຂຶ້ນ ຫຼື ແຂງຕົວຈົນກາຍເປັນໜາມແຂງ. ຈຳນວນກະດູກສັນຫຼັງມີ 50 ຂໍ້. ເກັດມີຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ຫຼຸດອອກໄດ້ງ່າຍ, ໂດຍມີເກັດທີ່ມີຮູ (pored scales) ຈຳນວນ 74–85 ເກັດ ລຽງຕາມເສັ້ນຂ້າງໂຕ.

ຂະໜາດ ແລະ ນ້ຳໜັກ: ນີ້ແມ່ນປາໃນວົງປາຕະພຽນ (cyprinid) ຂະໜາດໃຫຍ່ ທີ່ສາມາດເຕີບໃຫຍ່ມີຄວາມຍາວປະມານ 1.3 ແມັດ ແລະ ມີນ້ຳໜັກຫຼາຍກວ່າ 30 ກິໂລກຣາມ.

ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2]

ອາຫານ: ກິນປາທີ່ອາໄສຢູ່ບໍລິເວນຊັ້ນນ້ຳຕອນກາງ ແລະ ຕອນເທິງ (ໜ້ານ້ຳ). [3]

ພຶດຕິກຳ: ເປັນປາລ່າເນື້ອຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ລອຍນ້ຳໄດ້ໄວ ແລະ ມີພຶດຕິກຳໄລ່ລ່າເຫຍື່ອຢ່າງຫ້າວຫັນ. ປາຊະນິດນີ້ມີການເຄື່ອນຍ້າຍຂຶ້ນສູ່ຕົ້ນນ້ຳໃນຊ່ວງເດືອນທັນວາ ຫາ ເດືອນກຸມພາ ເຊິ່ງເປັນຊ່ວງເວລາທີ່ກົງກັບການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງປາໃນສະກຸນ Probarbus (ເຊັ່ນ: ປາເຫມືອນ ຫຼື ປາຂາວ) ໂດຍມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ວ່າກ່ຽວຂ້ອງກັບການວາງໄຂ່ [3]. ໃນຖານະທີ່ເປັນປາລ່າເນື້ອ, ປາຊະນາກໃຫຍ່ອາດຈະເຄື່ອນຍ້າຍຂຶ້ນສູ່ຕົ້ນນ້ຳເພື່ອຕິດຕາມປາຊະນິດອື່ນທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍກວ່າ ແລະ ມີພຶດຕິກຳເຄື່ອນຍ້າຍເຊັ່ນກັນ ເຊິ່ງປາເຫຼົ່ານັ້ນຖືເປັນແຫຼ່ງອາຫານຂອງມັນ [4].

ການສືບພັນ: ເຊື່ອກັນວ່າການເຄື່ອນຍ້າຍຂຶ້ນສູ່ຕົ້ນນ້ຳ ເຊິ່ງເລີ່ມຕົ້ນໃນທ້າຍເດືອນທັນວາ, ແມ່ນມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບການວາງໄຂ່. ອີງຕາມຂໍ້ມູນຂອງ ດຣ. ຊະວະລິດ ວິທະຍານົນ (Dr. Chavalit Vidthayanon), ປາຊະນິດນີ້ຈະວາງໄຂ່ໃນຊ່ວງລະດູແລ້ງ (ປະມານເດືອນເມສາ) ຢູ່ບໍລິເວນວັງນ້ຳເລິກ ແລະ ນ້ຳໃສ ໃກ້ກັບແກ້ງຫີນຕາມລຳນ້ຳຂອງຊ່ວງຊາຍແດນໄທ-ລາວ. ການສືບພັນເກີດຂຶ້ນໃນບໍລິເວນທີ່ມີກະແສນ້ຳໄຫຼແຮງ ແລະ ແກ້ງຕ່າງໆ ໃນຊ່ວງລະດູຮ້ອນ. [4], [5]

ອາຫານ: ຖືກຈັບໂດຍປະຊາຊົນໃນທ້ອງຖິ່ນເພື່ອການບໍລິໂພກໃນຄົວເຮືອນ ແລະ ການຂາຍໃນຕະຫຼາດທ້ອງຖິ່ນ. ໃນອະດີດ, ປາຊະນິດນີ້ຍັງເປັນແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນໃຫ້ແກ່ການປະມົງທາງການຄ້າຂະໜາດນ້ອຍອີກດ້ວຍ. [5]

ຊະນິດພັນໃນປ່າ:

ໄພຂົ່ມຂູ່: ໄພຂົ່ມຂູ່ຫຼັກປະກອບມີ ການຫາປາເກີນຂອບເຂດ (ໂດຍສະເພາະແມ່ນການໃຊ້ຕາໜ່າງລອຍ), ການຫາປາແບບຜິດກົດໝາຍໂດຍໃຊ້ວັດຖຸລະເບີດ, ແລະ ການປ່ຽນແປງທາງອຸທົກວິທະຍາທີ່ເກີດຈາກການສ້າງເຂື່ອນໃນແມ່ນ້ຳສາຍຫຼັກ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບອາກາດ, ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຢູ່ລອດ ແລະ ການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງປະຊາກອນປາ. ໂຄງການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນເພີ່ມໃນໃນພື້ນທີ່ເຂດກະຈາຍພັນໃນ ປັດຈຸບັນຂອງປາຊະນິດນີ້ ໃນສ່ວນຂອງແມ່ນ້ຳຂອງທີ່ຢູ່ໃນປະເທດໄທ ອາດຈະສ້າງໄພຂົ່ມຂູ່ເພີ່ມເຕີມຕໍ່ປະຊາກອນຂອງພວກມັນ. [4], [5]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ໃນເມື່ອກ່ອນ, ປາຊະນິດນີ້ເຄີຍມີການກະຈາຍຕົວຢ່າງກວ້າງຂວາງຕະຫຼອດແມ່ນ້ຳຂອງສາຍຫຼັກ ແຕ່ໂດຍທຳມະຊາດແລ້ວພວກມັນເປັນປາທີ່ພົບເຫັນໄດ້ຍາກ ແລະ ຈຳນວນປະຊາກອນກໍໄດ້ຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນຊ່ວງຫຼາຍທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມາ. ພື້ນທີ່ການກະຈາຍຕົວຂອງມັນໄດ້ຫຼຸດໜ້ອຍຖອຍລົງ ແລະ ປັດຈຸບັນກໍພົບເຫັນປາທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ໄດ້ຍາກຫຼາຍ. ປາຊະນິດນີ້ຖືວ່າຫາຍາກໃນ ສປປ ລາວ ແລະ ມີແນວໂນ້ມວ່າຈະສູນພັນໄປແລ້ວຈາກປະເທດໄທ. ການຫຼຸດລົງຂອງຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 90% ໃນໄລຍະທົດສະວັດທີ່ຜ່ານມານັ້ນ ແມ່ນມີສາເຫດມາຈາກການຫາປາຫຼາຍເກີນໄປ ແລະ ການເສື່ອມໂຊມຂອງແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສ. [3], [5]