Cyprinidae

ປາໂພງ/ Laos Mahseer
ປາຄວນ/ Pa Koua
ປາໂທນ/ Pa Thon
ປາແດງ/ Red Mahseer

ລຳຕົວມີຮູບຮ່າງຮຽວຍາວ, ຄີຫຼັງມີໜາມ 4 ອັນ ແລະ ກ້ານຄີອອ່ນ 8 ອັນ, ໃນຂະນະທີ່ຄີກົ້ນມີໜາມ 3 ອັນ ແລະ ກ້ານຄີອອ່ນ 5 ອັນ. ຮິມຝີປາກລຸ່ມມີກີບກາງທີ່ຍາວກ່ວາປົກກະຕິຍື່ນເລີຍເສັ້ນລະຫວ່າງມຸມປາກໃນຕົວຢ່າງທີ່ມີຂະໜາດໃຫຍ່ກ່ວາປະມານ 7 ຊມ SL. ຮິມຝີປາກເທິງມ້ວນຂື້ນ ແລະ ໄປດ້ານຫຼັງ ແຕ່ບໍ່ມີກີບກາງ.
ປາຕົວເຕັມໄວມີແຖບສີນ້ຳຕານເຂັ້ມຍາວຕາມແນວກາງລຳຕົວ ຄີຈະມີສີແດງໃນປາຕົວເຕັມໄວ ແລະ ມີສີອອ່ນກ່ວາໃນປາໄວອອ່ນ. ໂດຍທົ່ວໄປຈະມີເກັດ 2-4 ແຖວຢູ່ລະຫວ່າງເສັ້ນຂ້າງລໍາຕົວ ແລະ ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຄີຫຼັງ. ປາຊະນິດນີ້ມີເກັດຂະໜາດນ້ອຍ ໂດຍມີ 25 ເກັດຕາມແນວເສັ້ນຂ້າງລຳຕົວ ແລະ 9 ເກັດກ່ອນຄີຫຼັງ.
ຕາມີຂະໜາດນ້ອຍ (14.6 – 19.7% ຂອງຄວາມຍາວຫົວ) ເບິ່ງບໍ່ເຫັນເມື່ອເບິ່ງຈາກດ້ານລຸ່ມ. ຂອບດ້ານເທິງ ແລະ ດ້ານຫຼັງຂອງຄີຫຼັງວ້ຳເລິກ, ບໍລິເວນຄໍມີເກັດຂະໜາດນ້ອຍເບິ່ງເຫັນໄດ້, ຊີ່ເຫງືອກມີຈຳນວນ 19-22 ຊີ່.
ຂະໜາດ: ຄວາມຍາວສູງສຸດທີ່ບັນທຶກໄວ້ 60 ຊມ ຂອງຄວາມຍາວມາດຕະຖານ (SL).
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1]

Native to China (Yunnan); Lao People's Democratic Republic; Thailand. [2]

Global distribution of Tor laterivittatus. Source: [3]

ເຂດລຽບແມ່ນ້ຳຂອງພາກໃຕ້

ແມ່ນ້ຳ ແລະ ລຳທານ

ພື້ນເມືອງ

ບໍ່ຮຸກຮານ

ບໍ່ມີຄວາມສ່ຽງ

ບໍ່ຖືກລະບຸໃນບັນຊີປະເພດໃດ

ບັນຊີທີ່ II: ສະນິດພັນປະເພດຄຸ້ມຄອງ

N/A

N/A

ບັນຊີ IUCN: ບໍ່ມີຂໍ້ມູນທາງປະລິມານກ່ຽວກັບການຫຼຸດລົງຂອງປະຊາກອນເນື່ອງຈາກການຈັບປາຫຼາຍເກີນໄປ ຫຼື ການເສື່ອມໂຊມຂອງແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສ, ເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ສານພັນນີ້ອາດມີການຫຼຸດລົງຫຼາຍພໍທີ່ຈະເຂົ້າຂ່າຍຢູ່ໃນປະເພດໃກ້ສູນພັນ ໃນກໍລະນີທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ມູນພຽງພໍຫຼາຍກ່ວານີ້ ຈະຖືກປະເມີນວ່າເປັນຊະນິດພັນທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ມູນພຽງພໍ. [2]
ໃນບັນຊີຂອງລາວ: ຈາກບັນຊີລາຍຊື່ສັດນໍ້າ ແລະ ສັດປ່າຂອງລາວ ປີ 2021 ສັດນ້ຳທີ່ຖືກຈັດຢູ່ໃນບັນຊີທີ່ II ເປັນຊະນິດທີ່ບໍ່ມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການສູນພັນ ແລະ ຖືວ່າມີປະໂຫຍດຕໍ່ລະບົບນິເວດ, ສັງຄົມ, ເສດຖະກິດ ແລະ ການສຶກສາທາງດ້ານວິທະຍາສາດ, ສັດເຫຼົ່ານີ້ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຈັດການ, ຄຸ້ມຄອງ ແລະ ພັດທະນາ ໂດຍມີການຄວບຄຸມການນຳໃຊ້ຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ. [5]

ຫ້າມນຳໃຊ້
ອາຫານ

ອາຫານ: ປາຂະໜາດໃຫຍ່ຊະນິດນີ້ເປັນເປົ້າໝາຍໃນການປະມົງເພື່ອບໍລິໂພກຂອງມະນຸດ, ມີມູນຄ່າສູງ ແລະ ໂດຍທົ່ວໄປຈະບໍ່ຂາຍຕາມຕະຫຼາດ ແຕ່ຈະສົ່ງຕົງໄປຮ້ານອາຫານທີ່ສາມາດຊື້ປາທັງຕົວໄດ້. [2]
ບໍ່ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້: ສຳຫຼັບການບໍລິໂພກສັດນ້ຳປະເພດທີ່ II ໃນຄົວເຮືອນຕ້ອງໄດ້ຮັບອານຸຍາດຕາມກົດລະບຽບ. ສັດນ້ຳທີ່ລະບຸໄວ້ໃນບັນຊີທີ່ II ຂອງລາວໄດ້ຮັບການອານຸຍາດສຳຫຼັບການສຶກສາ ແລະ ການເພາະລ້ຽງ, ໃນກໍລະນີສັດນ້ຳທີ່ເພາະລ້ຽງ ການລ້ຽງສະເພາະເຮືອນຄົວ ແລະ ການລ້ຽງເພື່ອເປັນເສດຖະກິດໄດ້ຮັບການອານຸຍາດຕາມກົດໝາຍ ຕັ້ງແຕ່ປາລຸ່ນທຳອິດເປັນຕົ້ນໄປຕ້ອງມີການລົງທະບຽນ ແລະ ລາຍງານຕໍ່ຫ້ອງການກະສິກຳ ແລະ ປ່າໄມ້ເມືອງ. [6]

ຊະນິດທຳມະຊາດ

N/A

ການອານຸລັກທີ່ຢູ່ອາໄສ:

ໄພຂົ່ມຂູ່: ສາຍພັນນີ້ຖືກຂົ່ມຂູ່ຫຼັກຈາກການຫາປາຫຼາຍເກີນໄປ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງໃນກໍລະນີທີ່ໃຊ້ວິທີການທຳລາຍລ້າງ ເຊັ່ນ ລະເບີດ, ກັບດັກທີ່ຜິດກົດໝາຍ ແລະ ເບັດ, ການຕັດໄມ້, ການທຳລາຍປ່າ, ການກະສິກຳ ແລະ ເຂື່ອນໄພຟ້າພະລັງງານນ້ຳລ້ວນເປັນປັດໄຈກົດດັນເພີ່ມເຕີມໃນພື້ນທີ່ກະຈາຍພັນ [5]. ການປ່ຽນແປງຮູບຮ່າງຂອງແມ່ນ້ຳທີ່ເກີດຈາກກິດຈະກຳຂອງມະນຸດ ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສາຍພັນນີ້ຫຼາຍຂື້ນ ໂດຍການຫຼຸດ ຫຼື ຂັດຂວາງການໄຫຼຂອງນ້ຳ, ການກຳຈັດພືດພັນອອກຈາກແຫຼ່ງທີ່ຢູ່ອາໄສສົ່ງຜົນຕໍ່ສະພາບແວດລ້ອມທາງນ້ຳ ເຮັດໃຫ້ໄພຂົ່ມຂູ່ເຫຼົ່ານີ້ຮຸນແຮງຂື້ນ. [2]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ບໍ່ມີການສຶກສາທາງວິທະຍາສາດໃດໆ ກ່ຽວກັບສະຖານະປະຊາກອນຂອງສາຍພັນນີ້ ເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ການສັງເກດສ່ວນຕົວບົ່ງຊີ້ວ່າປະຊາກອນໂດຍລວມຫຼຸດລົງໃນຊ່ວງ 20 ປີທີ່ຜ່ານມາ. [2]

ການເກັບກູ້ແບບຍືນຍົງ:

ຫ້າມ ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນ ແລະ ການຈັດຕັ້ງ ມີພຶດຕິກໍາໃດໜຶ່ງ ດັ່ງນີ້:
1. ນໍາໃຊ້ທາດເບື່ອ, ລະເບີດ, ອາວຸດ, ເຄື່ອງໄຟຟ້າ, ຄື້ນ, ເຄື່ອງແສງ, ສຽງ ເພື່ອຫາ ຫຼື ຈັບສັດນໍ້າ ແບບດັບສູນ;
2. ນໍາໃຊ້ເຄື່ອງມືຫາສັດນໍ້າ ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງເຮັດໃຫ້ສັດນໍ້າສູນພັນ ເຊັ່ນ ອວນ, ລີ, ມອງຕາຖີ່, ໂຕ່ງ, ລອບຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ອື່ນໆ;
3. ຫາສັດນໍ້າ ຈາກແຫຼ່ງນໍ້າທຳມະຊາດ ດ້ວຍການ ຕັນຫ້ວຍ, ໂສກ, ປຸງ, ຄອງນໍ້າ, ຂຸດໜອງ ຫຼື ດູດໜອງທຳມະຊາດທີ່ມີນໍ້າຕະຫຼອດປີ;
4. ຮັບເອົາ, ຊີ້ ຂາຍ, ຄອບຄອງ ຫຼື ຂົນສົ່ງ ສັດນໍ້າບັນຊີ 1 ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ;
5. ສ້າງສິ່ງກີດຂວາງທາງເດີນຂອງສັດນໍ້າ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ;
6. ລ້ຽງ ແລະ/ຫຼື ປ່ອຍສັດນໍ້າຕ່າງຖິ່ນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງທຳລາຍສັດນໍ້າພື້ນເມືອງ ແລະ ລະບົບນິເວດ;
7. ປູກພືດນໍ້າ ທີ່ຈະເປັນການທຳລາຍ ລະບົບນິເວດ ຫຼື ແຫຼ່ງລ້ຽງສັດນໍ້າ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ;
8. ບຸກລຸກ ວັງສະຫງວນ ຫຼື ເຂດອະນຸລັກພັນສັດນໍ້າ, ເຂດປາອໍ, ແຫຼ່ງສັດນໍ້າວາງໄຂ່, ເຂດຈະເລີນເຕີບໂຕຂອງລູກສັດນໍ້າໄວອ່ອນ;
9. ຫາສັດນໍ້າ ໃນລະດູວາງໄຂ່;
10. ບໍລິໂພກ, ຊື້ ຂາຍ ສັດນໍ້າ ທີ່ ຕາຍໂດຍບໍ່ຮູ້ສາເຫດ, ເປັນພະຍາດ ຫຼື ປົນເປື້ອນສານເຄມີຕົກຄ້າງ;
11. ມີພຶດຕິກຳອື່ນ ທີ່ເປັນການລະເມີດກົດໝາຍ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: [7]

N/A

[1] R. Froese and D. Pauly, Eds., “Photos of Tor laterivittatus Zhou & Cui, 1996,” FishBase. [Online]. Available: https://fishbase.se/photos/ThumbnailsSummary.php?ID=28267. Accessed: Jul. 17, 2026.

[1] R. Froese and D. Pauly, Eds., “Tor laterivittatus Zhou & Cui, 1996,” FishBase. [Online]. Available: https://fishbase.se/summary/Tor-laterivittatus. Accessed: Jul. 17, 2026.
[2] M. Kottelat, “Tor laterivittatus,” The IUCN Red List of Threatened Species, 2018, e.T187921A126323049. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/187921/126323049. Accessed: Jul. 17, 2026.
[3] Global Biodiversity Information Facility (GBIF), “Tor laterivittatus Zhou & Cui, 1996,” GBIF Backbone Taxonomy. [Online]. Available: https://www.gbif.org/taxon/57FB5. Accessed: Jul. 17, 2026.
[4] A. C. Pinder, J. R. Britton, A. J. Harrison, P. Nautiyal, S. D. Bower, S. J. Cooke, S. Lockett, M. Everard, U. Katwate, K. Ranjeet, S. Walton, A. J. Danylchuk, N. Dahanukar, and R. Raghavan, “Mahseer (Tor spp.) fishes of the world: Status, challenges and opportunities for conservation,” Reviews in Fish Biology and Fisheries, vol. 29, no. 2, pp. 417–452, 2019, doi: 10.1007/s11160-019-09566-y. [Online]. Available: https://www.researchgate.net/publication/332822617_Mahseer_Tor_spp_fishes_of_the_world_status_challenges_and_opportunities_for_conservation. Accessed: Jul. 17, 2026.
[5] Ministry of Agriculture and Forestry, Lao PDR, “ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍການຮັກສາ… [Agreement on the Conservation of …],” Pha Khao Lao, 2021. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/resource/%e0%ba%82%e0%bb%8d%e0%bb%8d%e0%bb%89%e0%ba%95%e0%ba%bb%e0%ba%81%e0%ba%a5%e0%ba%bb%e0%ba%87%e0%ba%a7%e0%bb%88%e0%ba%b2%e0%ba%94%e0%bb%89%e0%ba%a7%e0%ba%8d-%e0%ba%81%e0%ba%b2%e0%ba%99%e0%ba%ae%e0%ba%b1/. Accessed: Jul. 17, 2026.
[6] National Assembly of the Lao PDR, “ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດນ້ຳ ແລະ … [Law on Aquatic Animals and …],” Pha Khao Lao. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/resource/%e0%ba%81%e0%ba%bb%e0%ba%94%e0%bb%9d%e0%ba%b2%e0%ba%8d%e0%ba%a7%e0%bb%88%e0%ba%b2%e0%ba%94%e0%bb%89%e0%ba%a7%e0%ba%8d%e0%ba%aa%e0%ba%b1%e0%ba%94%e0%ba%99%e0%bb%89%e0%ba%b3-%e0%bb%81%e0%ba%a5%e0%ba%b0/. Accessed: Jul. 17, 2026.

Duangkhae Keonoy

,