( Chao Phraya giant catfish, Pangasid-catfish and Paroon Shark)

Pangasius sanitwangsei Smith, 1931
Pangasius beani Smith, 1931

Pangasiidae

ປາຍອນຕາໂປ/ Pa Yone Ta Po
ປາລີງ/ Basa catfish
ປາຢາງ/ Pa Yang
ປາຫູໝາດ/ Black-spotted catfish
ປາຍອນ/ Pa Yone
ປາຍອນທ້ອງກົມ/ Pa Yone Thong Kom
ປາຊວາຍໝາກໄມ້/ Swai
ປາບຶກ/ Mekong Giant Catfish

ປາເລີມມີລຳຕົວຍາວ ແລະ ຫົວກວ້າງ (ປາກແຄບກ່ວາຄວາມຍາວຂອງລຳຕົວປະມານ 5.5-5.9 ເທົ່າ). ກ້ານຄີອອ່ນທຳອິດຂອງຄີຫຼັງ, ຄີໜ້າ ແລະ ຄີຂ້າງ ຍື່ນອອກມາເປັນປາຍແຫຼມຍາວຄ້າຍເສັ້ນດ້າຍ (filament) ແລະ ຄີທຸກຄີມີຈຸດສີດຳຂະໜາດນ້ອຍ (melanophores) ກະຈາຍຢູ່ທົ່ວ ຕ່າງຈາກປາຊະນິດອື່ນທີ່ຄ້າຍຄືກັນ, ປາຊະນິດນີ້ບໍ່ມີຈຸດສີດຳຊັດເຈນຢູ່ເທິງໂຄນຄີໜ້າ ແຕ່ປາຍກ້ານຄີກົ້ນສອງສາມກ້ານທຳອິດຈະເປັນສີດຳ ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະທີ່ພົບໄດ້ທຸກຂະໜາດ. ແຕ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນທີ່ສຸດໃນປາໄວອອ່ນ ແລະ ປາຍສຸດຂອງຄີກົ້ນກໍ່ເປັນສີດຳຄືກັນ, ໃນປາໂຕເຕັມໄວ ປາຍຄີແຫຼມຄ້າຍເສັ້ນດ້າຍ ມັກຈະຫົດຕົວ ຫຼື ເບິ່ງເຫັນໄດ້ໜ້ອຍລົງ, ພາຍໃນປາກແຂ້ວໃນເພດານປາກ ແລະ ແຂ້ວ vomerine (ກະດູກທີ່ຮອງຮັບແລ້ວຕາມເພດານປາກ) ເຊື່ອມຕິດກັນເປັນແຜ່ນຍາວຮູບດວງຈັນສ້ຽວ.
ຂະໜາດ: 250 ຊມ SL.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2]

Native to Cambodia; China; Lao People's Democratic Republic; Thailand and Viet Nam. [3]

Global distribution of Pangasius sanitwongsei between 1970 to 2026. Source: [4]

ເຂດລຽບແມ່ນ້ຳຂອງພາກໃຕ້

ແມ່ນ້ຳ ແລະ ລຳທານ

ພື້ນເມືອງ

ບໍ່ຮຸກຮານ

ໃກ້ສູນພັນສູງສຸດ

ບໍ່ຖືກລະບຸໃນບັນຊີປະເພດໃດ

ບັນຊີທີ່ I: ຊະນິດພັນປະເພດຫວງຫ້າມ

N/A

N/A

ໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ເກີດຂື້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ໄດ້ແກ່ ການຫາປາ, ການດັດແປງແມ່ນ້ຳເພື່ອສ້າງເຂື່ອນ ແລະ ກິດຈະກຳການຂົນສົ່ງທາງເຮືອທີ່ເພີ່ມຂື້ນ. ສາຍພັນນີ້ໄດ້ຮັບການປະເມີນວ່າຢູ່ໃນສະຖານະໃກ້ສູນພັນຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍຄາດວ່າປະຊາກອນຈະຫຼຸດລົງຫຼາຍກ່ວາ 99% ໃນຊ່ວງສາມຊົ່ວອາຍຸຄົນ. [3]
ສາຍພັນນີ້ຈັດຢູ່ໃນບັນຊີລາຍຊື່ທີ່ 1 ຂອງສັດນ້ຳ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍສາຍພັນທີ່ຫາຍາກ, ໃກ້ສູນພັນ ແລະ ສ່ຽງຕໍ່ການສູນພັນ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຍອມຮັບວ່າມີຄວາມສຳຄັນຕໍ່ລະບົບນິເວດ, ການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ການສຶກສາທາງວິທະຍາສາດ, ສາຍພັນນີ້ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຈັດການ, ປົກປ້ອງ ແລະ ການພັດທະນາ. [6]

ຫ້າມນຳໃຊ້

ຫ້າມນຳໃຊ້: ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການ ຫຼື ຊື້ຂາຍສັດນ້ຳໃນບັນຊີທີ່ 1 ຢ່າງເດັດຂາດ ລວມທັງຊາກ, ຊິ້ນສ່ວນ ແລະ ຜະລິດຕະພັນຕ່າງໆ, ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການລ້ຽງສັດນ້ຳທີ່ໄດ້ມາຈາກທຳມະຊາດ ຫຼື ແຫຼ່ງອື່ນໆ ທີ່ບໍ່ໄດ້ເພາະພັນຢ່າງເດັດຂາດ ເວັ້ນແຕ່ຈຳເປັນສຳຫຼັບການສຶກສາ ຫຼື ການສືບພັນທີ່ບໍ່ແມ່ນໃຊ້ທາງການຄ້າ. [7]
ໃນນາມໂຄງການພາເຂົ້າລາວພວກເຮົາຂໍປະຕິເສດຢ່າງເດັດຂາດບໍ່ໃຫ້ມີການລ່າ ຫຼື ການໃຊ້ສັດຊະນິດັງກ່າວບໍວ່າໃນກໍລະນີໃດກໍຕາມ.

ຊະນິດທຳມະຊາດ

ມີນາ
ເມສາ
ພຶກສະພາ

N/A

ສະພາບໂດຍລວມ:

ພຶດຕິກຳ: ປາຊະນິດນີ້ເປັນປາທີ່ອົບພະຍົບ, ວາງໄຂ່ກ່ອນລະດູຝົນ ໂດຍລູກປາທີ່ເກີດໃໝ່ຈະມີຂະໜາດປະມານ 10 ຊມ ໃນຊ່ວງກາງເດືອນມິຖຸນາ [2]. ມັກຈະອົບພະຍົບຂື້ນໄປວາງໄຂ່ໃນຊ່ວງປາຍລະດູໃບໄມ້ປົ່ງ ແລະ ລະດູຮ້ອນ [8].

ອາຫານ: ສັດຊະນິດນີ້ກິນໄດ້ທັງພືດ ແລະ ສັດ ແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ກິນຊີ້ນ, ໃນທຳມະຊາດມີລາຍງານວ່າໂຕເຕັມໄວມັກກິນສາກສັດເປັນພິເສດ [8]. ທັງຕົວອອ່ນ ແລະ ຕົວເຕັມໄວ ກິນປາ ແລະ ກຸ້ງ ໃນຂະນະທີ່ໂຕໃຫຍ່ກ່ວາກໍ່ກິນສາກໄກ່ ຫຼື ສາກໝາ ເຊິ່ງມັກໃຊ້ເປັນເຫຍື່ອລໍ້. [2]

ການອານຸລັກທີ່ຢູ່ອາໄສ:

ໄພຂົ່ມຂູ່: ການຈັບປາຫຼາຍເກີນໄປເພື່ອເປັນອາຫານ ແລະ ໃນລະດັບທີ່ນ້ອຍກ່ວາຄື ການຄ້າປາສວຍງາມ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ປະຊາກອນຕາມທຳມະຊາດຂອງປາເລີມຫຼຸດລົງ, ນອກຈາກນີ້ສາຍພັນນີ້ຍັງໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກການທຳລາຍແກ່ງ ແລະ ແນວປະກາລັງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບໂຄງການເພື່ອປັບປຸ່ງການແລ່ນເຮືອໃນພາກເໜືອຂອງແມ່ນ້ຳຂອງ ລວມທັງການສ້າງເຂື່ອນ. ໂຄງການດັງກ່າວກີດຂວາງວົງຈອນນ້ຳຖ້ວມ-ແຫ້ງແລ້ງຕາມທຳມະຊາດຂອງແມ່ນ້ຳ ເຮັດໃຫ້ພຶດຕິກຳການອົບພະຍົບຂອງປາມີການປ່ຽນແປງ ລວມທັງປາເລີມອີກດ້ວຍ. [3]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ຊາວປະມົງທ້ອງຖິ່ນລາຍງານວ່າການພົບເຫັນ ແລະ ການຫາປາເລີມຫຼຸດລົງ, ຜູ້ໃຫ້ສຳພາດຄົນໜຶ່ງລະບຸວ່າປາຊະນິດນີ້ຫາຍໄປຈາກການຫາປາ ໃນຂະນະທີ່ອີກໜຶ່ງຄົນ ເຊິ່ງເປັນອາດີດປະທານກຸ່ມປະມົງຂອງປາໜັງເລົ່າວ່າ “ເມື່ອ 15 ປີກ່ອນ ມີການຫາປາເລີມໄດ້ປະມານ 100 ຕົວຕໍ່ປີເມື່ອ 5 ປີກ່ອນ ຖືກຈັບໄດ້ພຽງປະມານ 5 ຫາ 20 ຕົວຕໍ່ປີ ແລະ ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ການຈັບໄດ້ຫຼຸດລົງໄປອີກ ແລະ ປາຊະນິດນີ້ກໍ່ຫາຍໄປ”. [3]

ກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍ: ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດນ້ຳ ແລະ ການປະມົງ (ສະບັບປັບປຸ່ງ) ຂອງລາວ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການຂາຍ, ຄອບຄອງ ຫຼື ຂົນສົ່ງສັດນ້ຳດັງກ່າວໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອານຸຍາດ. ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນ ຫຼື ອົງກອນດທີ່ຝ່າຝືນກົດໝາຍນີ້ ຈະຕ້ອງຖືກຕັກເຕືອນ, ລົງໂທດທາງວິໄນ, ປັບເງິນ, ຊົດໃຊ້ຄ່າເສຍຫາຍທາງແພ່ງ ຫຼື ດຳເນີນຄະດີທາງກົດໝາຍອາຍາ. [7]

N/A

[1] Wikimedia [Online]. Uploaded on 10 April 2016 by Vassil. Available: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pangasius_sanitwongsei_Aquarium_tropical_du_Palais_de_la_Porte_Dor%C3%A9e_10_04_2016.jpg. [Accessed 13 July 2026].
[2] Wikimedia [Online]. Uploaded on 12 July 2015 by Hectonichus. Available: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pangasiidae_-_Pangasius_sanitwongsei.jpg. [Accessed 13 July 2026].
[3] Mega Fishing Thailand, “Chao Phraya Catfish (Pangasius sanitwongsei),” Mega Fishing Thailand. [Online]. Available: https://www.megafishingthailand.com/fish-species-in-thailand/catfish/chao-phraya-catfish-pangasius-sanitwongsei/. [Accessed: Jul. 13, 2026].

[1] U.S. Fish and Wildlife Service, Ecological Risk Screening Summary: Giant Pangasius (Pangasius sanitwongsei). Falls Church, VA, USA: U.S. Fish and Wildlife Service, Sep. 14, 2020. [Online]. Available: https://www.fws.gov/sites/default/files/documents/Ecological-Risk-Screening-Summary-Giant-Pangasius.pdf. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[2] FishBase, “Pangasius sanitwongsei Smith, 1931 (Giant pangasius),” FishBase. [Online]. Available: https://www.fishbase.se/summary/pangasius-sanitwongsei.html. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[3] International Union for Conservation of Nature (IUCN), “Pangasius sanitwongsei: The IUCN Red List of Threatened Species,” The IUCN Red List of Threatened Species. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/15945/5324983#habitat-ecology. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[4] Global Biodiversity Information Facility (GBIF), “Pangasius sanitwongsei Smith, 1931,” GBIF Backbone Taxonomy. [Online]. Available: https://www.gbif.org/taxon/6TL4Y. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[5] Pha Khao Lao, “Fishes of the Indochinese Mekong,” Pha Khao Lao Resource Library. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/en/resource/https-www-nagaofoundation-or-jp-e-publication-e-book-mekongfishes-book-index-htmltarget-page_no13/. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[6] Pha Khao Lao, “ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍ ການຮັກສາ ແລະ ນຳໃຊ້ສັດນ້ຳ,” Pha Khao Lao Resource Library. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/resource/%e0%ba%82%e0%bb%8d%e0%bb%89%e0%ba%95%e0%ba%bb%e0%ba%81%e0%ba%a5%e0%ba%bb%e0%ba%87%e0%ba%a7%e0%bb%88%e0%ba%b2%e0%ba%94%e0%bb%89%e0%ba%a7%e0%ba%8d-%e0%ba%81%e0%ba%b2%e0%ba%99%e0%ba%ae%e0%ba%B1/. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[7] Pha Khao Lao, “ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດນ້ຳ ແລະ ສັດປ່າ,” Pha Khao Lao Resource Library. [Online]. Available: https://phakhaolao.la/resource/%e0%ba%81%e0%ba%bb%e0%ba%94%e0%bb%9d%e0%ba%b2%e0%ba%8d%e0%ba%a7%e0%bb%88%e0%ba%b2%e0%ba%94%e0%bb%89%e0%ba%a7%e0%ba%8d%e0%ba%aa%e0%ba%b1%e0%ba%94%e0%ba%99%e0%bb%89%e0%ba%b3-%e0%bb%81%e0%ba%a5%e0%ba%b0/. [Accessed: Jul. 14, 2026].
[8] Seriously Fish, “Pangasius sanitwongsei,” Seriously Fish. [Online]. Available: https://www.seriouslyfish.com/species/pangasius-sanitwongsei/. [Accessed: Jul. 14, 2026].

Duangkhae Keonoy

,