( Oriental Civet, Khatash)

Civetta indica É.Geoffroy Saint-Hilaire, 1803
Viverra indica Desmarest, 1804
Viverricula indica (Desmarest, 1804)

Viverridae

ເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍເປັນສັດລ້ຽງລູກດ້ວຍນົມທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍ ທີ່ຂື້ນຊື່ເລື່ອງທີມີສີຂົນສົດໃສ ແລະ ໂດດເດັ່ນ, ຂົນມີຕັ້ງແຕ່ສີນ້ຳຕານ ແລະ ເຫຼື່ອງໄປຈົນຮອດສີສົ້ມອົມນ້ຳຕານ, ປະດັບດ້ວຍວົງແຫວນສີດຳ ແລະ ຂາວອອ້ມຄໍ ແລະ ມີຈຸດສີເຂັ້ມຂະໜາດນ້ອຍທົ່ວລຳຕົວ ຈຸດເຫຼົ່ານີ້ຈະຮວມເຂົ້າກັນເປັນແຖບສີເຂັ້ມ 6 ຫາ 8 ແຖບຍາວໄປຕາມສັນຫຼັງຫາຫາງ ແລະ ຫາງເອງກໍ່ມີແຖບສີດຳ ແລະ ຂາວຢ່າງເດັ່ນຊັດ. ອຸ້ງຕີນ ໂດຍທົ່ວໄປຈະມີສີນ້ຳຕານເຂັ້ມ ຫຼື ສີດຳ ໃນຂະນະທີ່ໜັາເອິກເປັນສີນ້ຳຕານອອ່ນ ຫຼື ເທົາໂດຍມີລວດລາຍພຽງເລັກນ້ອຍ. ເຫັງນຫາງກ່ານຂະໜາດນ້ອຍບໍ່ມີສັນຂົນທີ່ສູງຂື້ນຕາມຫຼັງ. ມີຫູທີ່ຢູ່ໃກ້ກັນຫຼາຍ ແລະ ມີຮູດັງ (rostrum) ທີ່ສັ້ນກວ່າ. ໂຕຜູ້ໂດຍທົ່ວໄປຕົວຜູ້ຈະມີຂະໜາດໃຫຍ່ກ່ວາຕົວແມ່ ແຕ່ທັງສອງເພດມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັນ ເຊິ່ງລັກສະນະທີ່ເອີ້ນວ່າເປັນພາວະເພດດຽວຄືກັນ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1]

Native to Bangladesh; Bhutan; Cambodia; China; India; Indonesia (Bali, Jawa); Lao People's Democratic Republic; Malaysia (Peninsular Malaysia); Myanmar; Nepal; Pakistan; Sri Lanka; Taiwan, Province of China; Thailand; Viet Nam. [2]

Global distribution of Viverricula indica between 1817 to 2026. Source: [3]

ເຂດພູສູງພາກເໜືອຂອງລາວ
ເຂດພູສູງສາຍພູຫຼວງ ແລະ ເຂດພູພຽງແຂວງຊຽງຂວາງ

ປ່າດົງດິບ
ປ່າປະສົມປ່ຽນໃບ
ປ່າໄມ້ປ່ອງ
ແຄມຝັ່ງນໍ້າ
ໜອງບຶງ ແລະ ດິນຖານຕົມ
ທົ່ງຫຍ້າ
ອື່ນໆ

ພື້ນເມືອງ

ບໍ່ຮຸກຮານ

ມີຄວາມສ່ຽງໜ້ອຍສຸດ

ບໍ່ຖືກລະບຸໃນບັນຊີປະເພດໃດ

N/A

N/A

ອາຫານ
ພືດເປັນຢາ
ເຄື່ອງສຳອາງ

ເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍ ຖືກໃຊ້ປະໂຫຍດຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນຫຼາຍດ້ານ ໃນຈີນມີການເກັບກ່ຽວໜັງເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ນອກຈາກນີ້ ເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍ ສານຄັດຫຼັ່ງຈາກຕ່ອມບໍລິເວນອຸ້ງຕີນ ເອີ້ນວ່າ ‘’ມັດສະມົດ’’ ເຊິ່ງໃຊ້ເປັນວັດຖຸດິບໃນອຸດສາຫະກຳນ້ຳຫອມ, ຢາ ແລະ ອຸດສາຫະກຳອື່ນໆ. [2]

ຊະນິດທຳມະຊາດ

N/A

ການຄັດເລືອກສາຍພັນ:
Viverricula indica subsp. atchinensis Sody, 1931
Viverricula indica subsp. baliensis (Sody, 1931)
Viverricula indica subsp. baptistae Pocock, 1933
Viverricula indica subsp. deserti Bonhote, 1898
Viverricula indica subsp. indica (É.Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)
Viverricula indica subsp. klossi Pocock, 1933
Viverricula indica subsp. mayori Pocock, 1933
Viverricula indica subsp. muriavensis Sody, 1931
Viverricula indica subsp. pallida (Gray, 1831)
Viverricula indica subsp. schlegelii Pollen, 1866
Viverricula indica subsp. taivana Schwarz, 1911
Viverricula indica subsp. thai Kloss, 1919
Viverricula indica subsp. wellsi Pocock, 1933

ສະພາບໂດຍລວມ:
ການສືບພັນ: ເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍສ່ວນໃຫຍ່ມັກຢູ່ໂດດດ່ຽວ ແລະ ບໍ່ມັກເຂົ້າສັງຄົມ ຍົກເວັ້ນໃນຊ່ວງລະດູປະສົມພັນ ເຊິ່ງໂດຍທົ່ວໄປຈະຂື້ນປີລະຄັ້ງ ການຫາຄູ່ໂດຍອາໄສສານຄັດລັ່ງ ທັງຕົວຜູ້ ແລະ ຕົວແມ່ຈະມີຕ່ອມພິເສດທີ່ຜະລິດນ້ຳມັນ (ສານຄັລດລັ່ງທີ່ມີກິ່ນສຸນ), . ໃນຊ່ວງທີ່ຕົວແມ່ພ້ອມປະສົມພັນ (ໄລຍະເປັນສັດ) ທັງສອງເພດນີ້ຈະປ່ອຍນ້ຳມັນລົງໃນວັດຖຸຕ່າງໆ ເພື່ອດຶງດູດຄູ່ ແລະ ສົ່ງສັນຍານວ່າພ້ອມທີ່ຈະປະສົມພັນ. ການກ້ຽວພາລາສີຈະກ່ຽວຂ້ອງທັງກິ່ນ ແລະ ສຽງ ຕົວຜູ້ຈະສົ່ງສຽງຮ້ອງ “ດາ-ດາ-ດາ” ທີ່ເປັນເອກະລັກ ແລະ ໄລ່ຕາມຕົວເມຍກ່ອນປະສົມພັນ. ຫຼັງຈາກເດີດລູກແລ້ວ ຕົວແມ່ຈະໃຫ້ນົມລູກປະມານ 4 ເດືອນ (ໄລ່ຍະຍ່ານົມ) ແລະ ໜ້າຈະເປັນຜູ້ກດູແລລູກພຽງຜູ້ດຽວ.
ພຶດຕິກຳ: ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍມັກຢູ່ໂດດດ່ຽວ ແລະ ອອກຫາກິນໃນເວລາກາງຄືນ (ສັດຫາກິນກາງຄືນ) ໂດຍຈະອອກລ່າ ແລະ ຫາອາຫານໃນຄວາມມືດ ໃນພື້ນທີ່ທຳມະຊາດທີ່ບໍ່ຖືກລົບກວນ ອາດພົບເຫັນພວກມັນລ່າເຍື່ອໃນເວລາກາງເວັນ ໄດ້ຄືກັນ. ພວກມັນອາດຈັບຄູ່ກັນຊົ່ວຄາວເພືອປະສົມພັນ ຫຼື ລ່າເຫຍື່ອຮ່ວມກັນ ແຕ່ການຈັບຄູ່ເຫຼົານີ້ອາດມີອາຍຸສັ້ນ ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ພວກມັນອາໃສຢູ່ຕາມພື້ນດິນ ແຕ່ປີນປ່າຍເກັ່ງຄືກັນ ພວກມັນໃຊ້ໂພງໄມ້ ຫຼື ທ່ອນໄມ້ທີ່ມີຮູເປັນທີ່ພັກອາໄສ ບໍ່ວ່ຈະຂຸດເອງ ຫຼື ເຂົ້າໄປຢູ່ໃນຮູ້ເກົ່າ, ເຂດໃນເມືອງ ຫຼື ເຂດຊານເມືອງ ພວກມັນຈະປັບຕົວໂດຍໃຊ້ຮ່າງນ້ຳ, ທໍ່ລະບາຍນ້ຳ ຫຼື ພື້ນທີ່ມືດ ແລະ ຈຸດກຳບັງອື່ນໆ ເປັນຮັງຊົ່ວຄາວ.
ການສື່ສານ ແລະ ການຮັບຮູ້: ເນື່ອງຈາກພວກມັນມີການໃຊ້ຊິວິດຢ່າງສັນໂດດ ເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍຈຶ່ງມີວິທີ່ສື່ສານທາງສັງຄົມທີ່ຈຳກັດ ປະຕິສຳພັນສ່ວນໃຫຍ່ເກີດຂື້ນຜ່ານການເຮັດເຄື່ອງໝາຍດ້ວຍກິ່ນ ໂດຍໃຊ້ປັດສະວະ, ຂີ້ ແລະ ສານຄັດລັ່ງຈາກຕ່ອມ ເພື່ອສົ່ງສັນຍານໝາຍຂອບເຂດ, ອານາເຂດ ແລະ ເຕື່ອນໃຫ້ຜູ້ອື່ນຢູ່ຫ່າງໆ, ໃນຊ່ວງລະດູປະສົມພັນການສື່ສານຈະຊັບຊ້ອນຂື້ນ ໂດຍຈະກ່ຽວຂ້ອງກັບການສົ່ງສຽງ ແລະ ສານເຄມີຈາກສານຄັດລັ່ງ ເພື່ອການສື່ສານໃນການກ້ຽວພາລາສີ ນອກເໜືອຈາກຊ່ວໃງເວລານີ້ ການສື່ສານສ່ວນໃຫຍ່ຈະງຽບ ແລະ ໃຊ້ກິ່ນເປັນຫຼັກ.
ພຶດຕິກຳການກິນອາຫານ: ເຫງັນຫ່າງກ່ານນ້ອຍສ່ວນໃຫຍ່ກິນຊີ້ນເປັນອາຫານ ໂດຍເນັ້ນທີ່ສັດມີກະດູສັນຫຼັງຂະໜາດນ້ອຍ ໂດຍສະເພາະໜູ. ແຕ່ເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ພວກມັນເປັນສັດທີ່ກິນອາຫານໄດ້ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ອາດກິນໝາກໄມ້ດ ສາກສັດ ແລະ ແມ່ນກະທັ້ງເສດອາຫານຂອງມະນຸດຖ້າມີ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: [1]

ການອານຸລັກທີ່ຢູ່ອາໄສ:
ໄພຂົ່ມຂູ່: ສະຖານະການໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ຕອນເໜືອງຍັງບໍ່ຊັດເຈນ ເນື່ອງຈາກແຮງກົດດັນຈາການລ່າສູງທີ່ສຸດ, ອີກສ່ວນເນື່ອງຈາການພັບເຫັນສັດຊະນິດນີ້ໃນປ່າດົງດິບຊຸ່ມທີ່ໜາທຶບຍັງຈຳກັດ ເຖິ່ງວ່າຈະເຫັນໄດ້ທົ່ວໄປໃນຫວຽດນາມ ແລະ ລາວ ແຕ່ປະຊາກອນໃນເຂດເຫຼົ່ານີ້ໜ້າຈະຕ່ຳກ່ວາຕົວຈິງຫາກບໍ່ມີການລ່າສັດ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມການສູນເສຍ ແລະ ການເຊື່ອມໂສມຂອງປ່າ ອາດຈະບໍ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດໄພຂົ່ມຂູ່ໂດຍລວມຕໍ່ຊະນິດນີ້. ໂດຍລວມແລ້ວສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ເຖິ່ງວ່າຂໍ້ມູນເພີ່ມເຕີມຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ຈະເກີດຂື້ນຕ່າງໆໄດ້ດີຂື້ນ ແຕ່ຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງສັດຊະນິດນີ້ ໃນພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ກໍ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າສາຍພັນນີ້ຍັງມີຄວາມຍືດຍຸນຕໍ່ແຮງກົດດັນໃນປັດຈຸບັນ. [2]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ:
ເມື່ອພິຈາລະນາຈາກຮູບແບບການປ່ຽນແປງຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ປະຊາກ່ອນອາດຈະເພີ່ມຂື້ນ ເນື່ອງຈາກປ່າດົງດິບທີ່ໜາແໜ້ນຖືກທຳລາຍ ແລະ ກະຈາຍໄປທົ່ວພື້ນີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງຖິ່ນທີ່ຢູ່ໄສຂອງສັດຊະນິດນີ້ໃນຊ່ວງບໍ່ກີ່ທົດສັດຕະວັນທີ່ຜ່ານມາ ແຕ່ເຖິ່ງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມຄວາມສາມາດຂອງສາຍພັນນີ້ທີ່ຈະໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການປ່ຽນແປງດັງກ່າວຖືກຫັກລ້າງໄປໃນບາງສ່ວນຂອງຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ໂດຍສະເພາະຢ່າງຍິ່ງທາງພາກເໜືອຂອງອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ ແລະ ທາງພາກໃຕ້ຂອງຈີນ ເນື່ອງຈາການລ່າສັດທີ່ເຂັ້ມຂຸ້ນຂື້ນເພື່ອການຄ້າ ຊຶ່ງມັກໃຊ້ວິທີການທີ່ບໍ່ເລືອກເປົ້າໝາຍ ເມື່ອພິຈາລະນາຮ່ວມກັນແລ້ວ ຜົນວັດເຫຼົ່ານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າປະຊາກອນໂດຍລວມໜ້າຈະຍັງຄົງມີສະຖຽນລະພາບຂ້ອນຂ້າງດີ. [2]

ການເກັບກູ້ແບບຍືນຍົງ:
ເນື່ອງຈາກສາຍພັນນີ້ອາໄສຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີການໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກມະນຸດໃນລະດັບປານກາງຫາຫຼາຍເປັນຫຼັກ ການຫຼຸດລົງໃນອານາຄົດທີ່ເກີດຈາກການລ່າຈຶ່ງຍັງຄົງເປັນໄປໄດ້ ໃນສະຖານະພາບດັງກ່າວ ການຜັດທະນາແຜນການຈັດການເກັບກ່ຽວ ຫຼື ທາງເລືອກອື່ນ ຄືການເາພາະລ້ຽງ ໃນພື້ນທີ່ອານຸລັກເພື່ອຂະຫຍາຍພັນເຫງັນຫາງກ່ານນ້ອຍອາດມີຄວາມຈຳເປັນ. [2]

ແຫຼ່ງໂປຣຕີນທີ່ສຳຄັນ

N/A

[1] iNaturalist [Online]. Uploaded on August 2025 by tingan. Available: https://www.inaturalist.org/observations/306051371. [Accessed 01 April 2026].
[2] iNaturalist [Online]. Uploaded on 04 January 2021 by Tony furguson. Available: https://www.inaturalist.org/observations/67572982. [Accessed 01 April 2026].
[3] iNaturalist [Online]. Uploaded on October 2024 by Tony furguson. Available: https://www.inaturalist.org/observations/67572982. [Accessed 01 April 2026].

[1] Animal Diversity Web, “Viverricula indica,” University of Michigan Museum of Zoology. [Online]. Available: https://animaldiversity.org/accounts/Viverricula_indica/. [Accessed: Apr. 2, 2026].
[2] IUCN, “Viverricula indica,” The IUCN Red List of Threatened Species, Species ID: 41710. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/species/41710/259358589. [Accessed: Apr. 2, 2026].
[3] GBIF, “Viverricula indica,” Global Biodiversity Information Facility. [Online]. Available: https://www.gbif.org/species/2434600. [Accessed: Apr. 2, 2026].
[4] Thai National Parks, “Small Indian civet (Viverricula indica),” Thai National Parks. [Online]. Available: https://www.thainationalparks.com/species/small-indian-civet. [Accessed: Apr. 2, 2026].

Duangkhae KEONOY

,