ຊະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ (Nomascus leucogenys) ແມ່ນລີງບໍ່ມີຫາງຂະໜາດກາງ ທີ່ປັບຕົວເຂົ້າກັບການດຳລົງຊີວິດຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້. ໂຕຜູ້ ແລະ ໂຕເມຍມີຂະໜາດຮ່າງກາຍໃກ້ຄຽງກັນ, ເຖິງແມ່ນວ່າຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບນ້ຳໜັກຕົວຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະປະຊາກອນກໍຕາມ. ນ້ຳໜັກຕົວສະເລ່ຍແມ່ນຢູ່ທີ່ປະມານ 5.7 ກິໂລກຣາມ, ໃນຂະນະທີ່ໂຕເຕັມໄວໃນທຳມະຊາດອາດມີນ້ຳໜັກສູງເຖິງປະມານ 7.5 ກິໂລກຣາມ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ໂຕເຕັມໄວຈະມີຄວາມຍາວຂອງລຳຕົວປະມານ 45–63 ຊັງຕີແມັດ.

ຊະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ມີແຂນທີ່ຍາວຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ມີຫາງ, ເຊິ່ງເປັນລັກສະນະການປັບຕົວທີ່ສຳຄັນສຳລັບການເຄື່ອນທີ່ໄປຕາມເຮືອນຍອດໄມ້ໃນປ່າ. ແຂນຂອງມັນມີຄວາມຍາວປະມານ 1.2–1.4 ເທົ່າຂອງຄວາມຍາວຂາ. ພວກມັນມີບ່າທີ່ແຂງແຮງ, ຕົ້ນຂາທີ່ມີກ້າມຊີ້ນແໜ້ນໜາ ແລະ ແຂນທີ່ຍາວ. ໂຕເຕັມໄວຈະໃຊ້ມືເປັນຫຼັກໃນການໂໜຕົວໄປຕາມຕົ້ນໄມ້.

ແຂ້ວປະກອບມີແຂ້ວເຂ້ຽວທີ່ມີຂະໜາດຂ້ອນຂ້າງໃຫຍ່ ແລະ ແຂ້ວກາມປະເພດ bunodont ເຊິ່ງມີໜ້າທີ່ສຳລັບບົດອາຫານທີ່ມີລັກສະນະມົນ ແທນທີ່ຈະເປັນແບບແຫຼມຄົມ.

ໜຶ່ງໃນລັກສະນະທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງສັດຊະນິດນີ້ ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສີຂົນລະຫວ່າງເພດຜູ້ ແລະ ເພດແມ່. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ໂຕຜູ້ຈະມີຂົນສີດຳ ພ້ອມດ້ວຍຈຸດສີຂາວ ຫຼື ສີຈາງທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນຢູ່ບໍລິເວນແກ້ມ, ໃນຂະນະທີ່ໂຕແມ່ຈະມີຂົນສີຄຣີມ ຫຼື ສີຈາງ. ໂຕອ່ອນອາດມີຂົນສີອ່ອນກວ່າ ແລະ ສີຂົນຂອງພວກມັນຈະປ່ຽນແປງໄປຕາມໄວ. ສຳລັບໂຕຜູ້ທີ່ເຕັມໄວແລ້ວ, ຈຸດສີຂາວຢູ່ແກ້ມນັ້ນຖືເປັນຈຸດສັງເກດທີ່ສຳຄັນໃນການຈຳແນກຊະນິດພັນ: ເຊິ່ງຈຸດດັ່ງກ່າວຈະລາມຂຶ້ນໄປທາງດ້ານເທິງຈົນເກືອບຮອດຂອບເທິງຂອງຫູ.

ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2]

ພຶດຕິກຳ: ພວກມັນອາໄສຢູ່ແຕ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ ແລະ ກິນໝາກໄມ້ເປັນອາຫານຫຼັກ, ໂດຍເຄື່ອນທີ່ຜ່ານເຮືອນຍອດຂອງຕົ້ນໄມ້ດ້ວຍວິທີການໂໜຕົວ (brachiation) ແທນທີ່ຈະແລ່ນໄປຕາມງ່າໄມ້. ພວກມັນໃຊ້ເວລາສ່ວນໃຫຍ່ຂອງມື້ຢູ່ບໍລິເວນເຮືອນຍອດສ່ວນເທິງ, ໂດຍຈະອອກມາຕາກແດດໃນຕອນເຊົ້າ ແລະ ຍ້າຍລົງໄປຢູ່ໃນບໍລິເວນທີ່ມີຮົ່ມໄມ້ໜາແໜ້ນກວ່າໃນຊ່ວງເວລາທີ່ອາກາດຮ້ອນ. ສຳລັບການດື່ມນ້ຳ, ພວກມັນອາດຈະເລຍນ້ຳຈາກນິ້ວມືຂອງຕົນເອງ ຫຼື ດື່ມໂດຍກົງຈາກແຫຼ່ງນ້ຳຂະໜາດນ້ອຍ. ເມື່ອຖືກລົບກວນ, ພວກມັນຈະເຄື່ອນທີ່ຢ່າງວ່ອງໄວຜ່ານເຮືອນຍອດຂອງຕົ້ນໄມ້ ແລະ ເຂົ້າໄປລີ້ຊ່ອນຢູ່ໃນບໍລິເວນທີ່ມີພືດພັນໜາແໜ້ນ [2]. ໂດຍສະເລ່ຍແລ້ວ, ກຸ່ມຂອງພວກມັນໃຊ້ເວລາ 35% ໃນການເຄື່ອນຍ້າຍ, 33% ໃນການກິນອາຫານ, 30% ໃນການພັກຜ່ອນ ແລະ 2% ໃນການຮ້ອງສົ່ງສຽງ, ເຊິ່ງຮູບແບບກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ຈະມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມລະດູການ [3].

ອາຫານ: ມີການສັງເກດເຫັນວ່າພວກມັນກິນອາຫານທີ່ປະກອບດ້ວຍໝາກໄມ້ 39%, ໃບໄມ້ 36% ແລະ ດອກໄມ້ 5%. ການສຶກສາໄລຍະເວລາ 12 ເດືອນ ໃນເຂດອະນຸລັກທຳມະຊາດແຫ່ງຊາດ (NPA) ນ້ຳກະດິງ ພົບວ່າສັດຊະນິດນີ້ກິນໃບໄມ້ເປັນຫຼັກ (ກວມເອົາ 53-85% ຂອງອາຫານໃນແຕ່ລະເດືອນ) ຫຼາຍກວ່າໝາກໄມ້. ການກິນໝາກໄມ້ມີປະລິມານເພີ່ມຂຶ້ນຕັ້ງແຕ່ເດືອນມັງກອນຫາເດືອນພຶດສະພາ, ເຊິ່ງສອດຄ່ອງກັບໄລຍະເວລາທີ່ມີໝາກໄມ້ຫຼາຍ [2]. ນອກຈາກນີ້, ພວກມັນຍັງກິນໝາກໄມ້, ຍອດອ່ອນ ແລະ ພືດພັນບໍລິເວນຍອດໄມ້, ໄຂ່ນົກ ແລະ ແມງໄມ້ຕ່າງໆອີກດ້ວຍ [3].

ການສືບພັນ: ສັດຊະນິດນີ້ຈະເຂົ້າສູ່ໄວຈະເລີນພັນເມື່ອມີອາຍຸ 7-8 ປີ. ໄລຍະເວລາການຖືພາແມ່ນປະມານ 240 ມື້ ແລະ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວໂຕແມ່ຈະອອກລູກຄັ້ງລະໂຕ. ລູກນ້ອຍຈະຢຸດກິນນົມແມ່ເມື່ອມີອາຍຸ 4-7 ເດືອນ ແລະ ຈະອາໄສຢູ່ກັບແມ່ຈົນຮອດອາຍຸປະມານ 2 ປີ ກ່ອນທີ່ຈະແຍກຕົວອອກໄປໃຊ້ຊີວິດດ້ວຍຕົນເອງ. ສັດຊະນິດນີ້ສາມາດມີຊີວິດຢູ່ໄດ້ດົນເຖິງ 30 ປີ [3].

ຫ້າມນຳໃຊ້: ໃນຖານະທີ່ເປັນຊະນິດພັນທີ່ມີລາຍຊື່ຢູ່ໃນບັນຊີທີ່ I ຂອງ CITES, ບໍ່ສາມາດຖືກຊື້ຂາຍລະຫວ່າງປະເທດເພື່ອຈຸດປະສົງທາງການຄ້າໄດ້. ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການສົ່ງອອກ, ນຳເຂົ້າ, ສົ່ງອອກຄືນ ຫຼື ຄອບຄອງສັດທີ່ມີຊີວິດ, ຕົວຢ່າງສັດ, ຊິ້ນສ່ວນ ຫຼື ຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ມາຈາກສັດດັ່ງກ່າວ ເພື່ອການຄ້າ. ການເຄື່ອນຍ້າຍລະຫວ່າງປະເທດທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດສຳລັບຈຸດປະສົງທີ່ບໍ່ແມ່ນການຄ້າ, ເຊັ່ນ: ການຄົ້ນຄວ້າທາງວິທະຍາສາດ ຫຼື ການອະນຸລັກ, ແມ່ນຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຮັບການອະນຸຍາດລ່ວງໜ້າຜ່ານໃບອະນຸຍາດ CITES ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. [1]

ຫ້າມນຳໃຊ້: ຊະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ແມ່ນສັດທີ່ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງພາຍໃຕ້ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສັດປ່າຂອງ ສປປ ລາວ. ການລ່າ, ການຈັບ, ການຄອບຄອງ, ການຂົນສົ່ງ, ການຊື້, ການຂາຍ, ການບໍລິໂພກ, ການນຳເຂົ້າ, ການສົ່ງອອກ ແລະ ການຄ້າສັດຊະນິດນີ້ ຫຼື ຊິ້ນສ່ວນ ແລະ ຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ມາຈາກສັດດັ່ງກ່າວ ແມ່ນຖືກຫ້າມ, ເວັ້ນເສຍແຕ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຢ່າງສະເພາະເຈາະຈົງຈາກລັດຖະບານ ເພື່ອຈຸດປະສົງດ້ານການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ, ການອະນຸລັກ ຫຼື ຈຸດປະສົງອື່ນໆທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຕາມກົດໝາຍ. [8]

ຊະນິດພັນໃນປ່າ:

ໄພຂົ່ມຂູ່: ທະນີແກ້ວຂາວຖິ່ນເໜືອ ກຳລັງປະເຊີນກັບໄພຂົ່ມຂູ່ຈາກການສູນເສຍ ແລະ ຄວາມເສື່ອມໂຊມຂອງຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ເນື່ອງມາຈາກການຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ກະສິກຳ, ການຕັດໄມ້ ແລະ ການເກັບຟືນ, ລວມທັງການລ່າຢ່າງໜັກເພື່ອເປັນອາຫານ, ໃຊ້ໃນຢາພື້ນເມືອງ ແລະ ການຄ້າສັດລ້ຽງຜິດກົດໝາຍ. ປະຊາກອນສ່ວນຫຼາຍທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ນັ້ນມີຈຳນວນໜ້ອຍ, ແຍກອອກຈາກກັນເປັນສ່ວນໆ ແລະ ມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ໄພຄຸກຄາມຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການລ່າທີ່ຍັງສືບຕໍ່ເກີດຂຶ້ນ, ພະຍາດ, ການລົບກວນທາງສະພາບແວດລ້ອມ ແລະ ການປະສົມພັນໃນສາຍເລືອດດຽວກັນ. ປັດໄຈກົດດັນເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ນຳໄປສູ່ການສູນພັນຂອງພວກມັນໃນລະດັບທ້ອງຖິ່ນຕະຫຼອດເຂດການກະຈາຍພັນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ພວກມັນສູນພັນ ຫຼື ສູນພັນໃນທາງປະຕິບັດ (functional extinction) ຢູ່ປະເທດຈີນ. ການສູນເສຍປ່າໄມ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງທັງໃນຫວຽດນາມ ແລະ ສປປ ລາວ ຄາດວ່າຈະຍິ່ງເຮັດໃຫ້ຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ເໝາະສົມ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຢູ່ລອດຂອງປະຊາກອນຫຼຸດລົງຕື່ມອີກ. [4]

ການຕິດຕາມປະຊາກອນ:

ໃນປະເທດຈີນ, ເຊື່ອວ່າທະນີແກ້ວຂາວຖິ່ນເໜືອໄດ້ສູນພັນ ຫຼື ຖືວ່າສູນພັນໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວ (functional extinction). ການສຳຫຼວດຕ່າງໆໄດ້ບັນທຶກໃຫ້ເຫັນເຖິງການຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຂອງຈຳນວນປະຊາກອນ, ຈາກທີ່ເຄີຍຄາດຄະເນວ່າມີປະມານ 1,000 ໂຕໃນຊຸມປີ 1960 ມາເປັນສະພາບທີ່ໜ້າຈະສູນພັນໄປໝົດແລ້ວ. ການສຳຫຼວດຄັ້ງຫຼ້າສຸດທີ່ດຳເນີນໃນເຂດສະຫງວນທຳມະຊາດ Mengla ແລະ Shangyong ໃນແຂວງຢຸນນານ (Yunnan) ໃນປີ 2008 ແລະ 2011 ບໍ່ພົບປະຊາກອນທີ່ສາມາດສືບພັນ ແລະ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ໄດ້, ເຊິ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າຊະນິດພັນດັ່ງກ່າວໄດ້ສູນພັນ ຫຼື ສູນພັນໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວໃນປະເທດຈີນ. [4]

ຂໍ້ມູນການຄາດຄະເນຈຳນວນປະຊາກອນຂອງທະນີແກ້ວຂາວຖິ່ນເໜືອໃນ ສປປ ລາວ ຍັງມີຈຳກັດ ແລະ ບໍ່ມີປະຊາກອນກຸ່ມໃດທີ່ຖືວ່າຢູ່ໃນສະພາບທີ່ໝັ້ນຄົງຢ່າງສົມບູນ. ການສຳຫຼວດໃນເຂດອະນຸລັກແຫ່ງຊາດ ນ້ຳເອັດ-ພູເລີຍ ພົບເຫັນສັດຊະນິດນີ້ຈຳນວນ 52 ກຸ່ມ ກະຈາຍຢູ່ໃນພື້ນທີ່ 368 ກິໂລແມັດມົນທົນ, ໂດຍມີຄວາມໜາແໜ້ນຢູ່ລະຫວ່າງ 0.13 ຫາ 0.20 ກຸ່ມຕໍ່ກິໂລແມັດມົນທົນ; ໃນຂະນະດຽວກັນ, ຍັງມີການກວດພົບຢ່າງໜ້ອຍ 10 ກຸ່ມ ໃນເຂດອະນຸລັກແຫ່ງຊາດ ພູແດນດິນ ທາງພາກໃຕ້. [4]

Rawson ແລະ ຄະນະ (2011) ໄດ້ປະເມີນກຸ່ມປະຊາກອນຂອງທະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ໄວ້ປະມານ 300 ຝູງ ທີ່ຍັງຫຼົງເຫຼືອຢູ່ໃນປະເທດຫວຽດນາມ, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍແມ່ນພົບເຫັນຢູ່ໃກ້ກັບຊາຍແດນລາວ. ສັດຊະນິດນີ້ໄດ້ສູນພັນໄປແລ້ວຈາກຫຼາຍພື້ນທີ່ທີ່ເຄີຍພົບເຫັນມາກ່ອນ, ລວມທັງເຂດສະຫງວນທຳມະຊາດ Hang Kia-Pa Co, Ngoc Son-Ngo Luong, Pu Luong ແລະ ເຂດສະຫງວນທຳມະຊາດທີ່ໄດ້ມີການສະເໜີໃຫ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່ຄື Khe Net. ປະຊາກອນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນພົບເຫັນຢູ່ໃນອຸທະຍານແຫ່ງຊາດ Pu Mat, ເຊິ່ງມີການປະເມີນວ່າ ມີຈຳນວນ 455 ໂຕ ໃນ 130 ຝູງ, ແລະ ຢູ່ໃນເຂດສະຫງວນທຳມະຊາດ Xuan Lien ລວມທັງເຂດ Pu Hoat ທີ່ຢູ່ຕິດກັນ, ເຊິ່ງເປັນບ່ອນອາໄສຂອງຝູງສັດດັ່ງກ່າວຢ່າງໜ້ອຍ 41 ຝູງ. [4]

ການເກັບກູ້ແບບຍືນຍົງ:

ທະນີຊະນິດນີ້ຖືກຈັດຢູ່ໃນບັນຊີ CITES ບັນຊີ I. ມັນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຕາມກົດໝາຍໃນປະເທດຫວຽດນາມ (ບັນຊີ 1B ຂອງດຳລັດເລກທີ 32, ປີ 2006), ໃນ ສປປ ລາວ (ຈັດຢູ່ໃນໝວດ "ຫ້າມ" ຂອງບັນຊີສັດທີ່ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງ) ແລະ ໃນປະເທດຈີນ (ຈັດເປັນສັດຄຸ້ມຄອງລະດັບ I ຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການອະນຸລັກສັດປ່າຂອງຈີນ).

ປະຊາກອນຂອງທະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ໃນປະເທດຈີນ ມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະສູນພັນໄປແລ້ວໃນທາງປະຕິບັດ (functional extinction); ດັ່ງນັ້ນ, ການດຳເນີນງານດ້ານການອະນຸລັກໂດຍກົງຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນບຸລິມະສິດໃນປັດຈຸບັນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການຮັກສາ ແລະ ຟື້ນຟູຄຸນນະພາບຂອງຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສພາຍໃນເຂດອະນຸລັກຕ່າງໆ ທີ່ກວມເອົາເຂດແຈກຢາຍພັນເດີມຂອງພວກມັນນັ້ນ ຍັງຄົງມີຄວາມສຳຄັນ ເພື່ອຮອງຮັບຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນການນຳພວກມັນກັບຄືນສູ່ທຳມະຊາດໃນອະນາຄົດ.

ໃນປະເທດຫວຽດນາມ, ປະຈຸບັນທະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນພົບເຫັນຢູ່ໃນເຂດອະນຸລັກເທົ່ານັ້ນ, ໂດຍມີກຸ່ມປະຊາກອນທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດອາໄສຢູ່ໃນອຸທະຍານແຫ່ງຊາດ Pu Mat ແລະ ເຂດສະຫງວນທຳມະຊາດ Xuan Lien ລວມທັງພື້ນທີ່ໂດຍອ້ອມຂ້າງ. ເຖິງແມ່ນວ່າສັດຊະນິດນີ້ຈະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງພາຍໃນເຄືອຂ່າຍເຂດອະນຸລັກແລ້ວກໍຕາມ, ແຕ່ຍັງມີຄວາມຕ້ອງການການສະໜັບສະໜູນເພີ່ມເຕີມທາງດ້ານການເງິນ ແລະ ດ້ານວິຊາການ ເພື່ອເສີມສ້າງວຽກງານການປົກປ້ອງ ແລະ ຮັບປະກັນຄວາມຢູ່ລອດໃນໄລຍະຍາວຂອງກຸ່ມປະຊາກອນເຫຼົ່ານີ້ ເຊິ່ງມີຄວາມສຳຄັນທັງໃນລະດັບຊາດ ແລະ ລະດັບໂລກ.

ໃນ ສປປ ລາວ, ທະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອ ມີຖິ່ນອາໄສຢູ່ໃນເຂດອະນຸລັກຫຼາຍແຫ່ງ, ລວມທັງເຂດອະນຸລັກແຫ່ງຊາດ ນ້ຳແອດ-ພູເລີຍ, ນ້ຳຊານ, ພູເຂົາຄວາຍ, ພູພະນັງ, ນ້ຳກະດິງ ແລະ ພູເດັ່ນດິນ. ແຜນປະຕິບັດງານລະດັບຊາດເພື່ອການອະນຸລັກຊະນີ ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ເຂດອະນຸລັກແຫ່ງຊາດ ນ້ຳແອດ-ພູເລີຍ ແລະ ນ້ຳກະດິງ ເປັນບຸລິມະສິດສູງສຸດໃນການອະນຸລັກ, ໃນຂະນະທີ່ເຂດພູແດນດິນ, ນ້ຳຊານ ແລະ ພູເຂົາຄວາຍ ຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມບຸລິມະສິດຮອງລົງມາ. ປະຈຸບັນ, ມີການດຳເນີນວຽກງານອະນຸລັກຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຢູ່ໃນເຂດອະນຸລັກແຫ່ງຊາດ ນ້ຳແອດ-ພູເລີຍ ແລະ ນ້ຳກະດິງ, ເຊິ່ງລວມທັງການເພີ່ມທະວີການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ.

ທະນີແກ້ມຂາວຖິ່ນເໜືອມີຢູ່ໃນການລ້ຽງໃນສວນສັດທັງໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ເຊິ່ງເປັນການເປີດໂອກາດໃຫ້ແກ່ໂຄງການນຳສັດກັບຄືນສູ່ທຳມະຊາດ ຫຼື ການເສີມສ້າງປະຊາກອນສັດໃນອະນາຄົດ, ຫາກມີການປະຕິບັດຕາມມາດຕະການທີ່ເໝາະສົມທາງດ້ານການອະນຸລັກ, ພັນທຸກຳ, ສຸຂະພາບ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: [4], [6]

ກົດໝາຍ ແລະ ນະໂຍບາຍ:

1. ລະບຽບການພາຍໃຕ້ບັນຊີ I ຂອງ CITES:

• ຫ້າມການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດສຳລັບສັດ ຫຼື ພືດທີ່ມີຊີວິດ.
• ຫ້າມການຄ້າລະຫວ່າງປະເທດສຳລັບຊິ້ນສ່ວນ ແລະ ຜະລິດຕະພັນທີ່ໄດ້ມາຈາກສັດ ຫຼື ພືດດັ່ງກ່າວ, ລວມທັງໜັງ, ກະດູກ, ເນື້ອເຍື່ອ ແລະ ຜະລິດຕະພັນອື່ນໆ.
• ການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກເພື່ອຈຸດປະສົງທີ່ບໍ່ແມ່ນການຄ້າ, ເຊັ່ນ: ການຄົ້ນຄວ້າທາງວິທະຍາສາດ, ການອະນຸລັກ ຫຼື ກິດຈະກຳດ້ານການສຶກສາ, ແມ່ນຈຳເປັນຕ້ອງມີໃບອະນຸຍາດທັງການສົ່ງອອກ ແລະ ການນຳເຂົ້າຕາມກົດລະບຽບຂອງ CITES.
• ການຄ້າຈະໄດ້ຮັບອະນຸຍາດກໍຕໍ່ເມື່ອມັນບໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຢູ່ລອດຂອງຊະນິດພັນ ແລະ ປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດທັງໝົດກ່ຽວກັບການອອກໃບອະນຸຍາດຂອງ CITES.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: [1]

1. ກົດໝາຍລາວ:

ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນ ແລະ ອົງກອນຕ່າງໆ ຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ມີການກະທຳໃດໆຕໍ່ໄປນີ້:

1. ການສະເໜີສິນບົນ ຫຼື ເປັນຕົວກາງໃນການສະເໜີ ຫຼື ຮັບສິນບົນ.
2. ການປອມແປງເອກະສານ ຫຼື ການໃຊ້ເອກະສານປອມ
3. ການຄອບຄອງ, ຊື້-ຂາຍ, ລ່າ, ນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ຫຼື ການເຄື່ອນຫຍ້າຍສັດປ່າຢ່າງຜິດກົດໝາຍ ລວມທັງຊາກ, ສິ້ນສ່ວນ ແລະ ຜະລິດຕະພັນຈາກສັດປ່າ.
4. ການທາລຸນນະກຳສັດທຸກຮູບແບບ
5. ການມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຜະລິດ ນຳເຂົ້າ, ຈຳນ່າຍ ແລະ ໃຊ້ອາວຸດລ່າສັດ ຫຼື ເຄື່ອງມືທີ່ມີລັກສະນະທຳລາຍລ້າງ ເຊັ່ນ ອຸປະກອນລະເບີດ, ສານເຄມີ, ສານພິດ, ໄຟຟ້າ, ແສງ, ສຽງ, ຄື້ນ ແລະ ອື່ນໆ.
6. ການບຸກລຸກ ແລະ ການທຳລາຍເຂດອານຸລັກສັດປ່າ, ຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດປ່າ ແລະ ແຫຼ່ງອາຫານສັດປ່າທາງຕົງ ຫຼື ທາງອອ້ມ.
7. ການປ່ອຍສັດປ່າຕ່າງຖິ່ນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະກໍໃຫ້ເກີດອັນຕະລາຍຕໍ່ສັດປ່າພື້ນເມືອງ ແລະ ລະບົບນິເວດ.
8. ການເຄື່ອນຫຍາຍ, ຫານປ່ຽນແປງ ຫຼື ການທຳລາຍເຄື່ອງໝາຍເຂດແດນຂອງຂອບເຂດອານຸລັກສັດປ່າ.
9. ພຶດຕິກຳອື່ນໆທີ່ຝ່າຝືນກົດໝາຍ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: [8]