- ອານາຈັກ
- Animalia
- ເຫຼົາ
- Chordata
- ຊັ້ນ
- Teleostei
- ອັນດັບ
- Cypriniformes
- ຊື່ສະກຸນ
- Cyprinidae
- ສະກຸນ
- Esomus
- ຊະນິດ
- Esomus metallicus
ປາຊິວໜວດ ແມ່ນປາໃນວົງປາຕະພຽນ (Cyprinidae) ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນນ້ຳຈືດ, ມີຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ລຳໂຕຮຽວຍາວ. ປາຊະນິດນີ້ສາມາດຈຳແນກໄດ້ດ້ວຍໜວດບໍລິເວນຄາງກະໄຕເທິງ (maxillary barbels) ທີ່ຍາວຫຼາຍ, ເຊິ່ງເປັນອະໄວຍະວະຮັບສຳຜັດທີ່ຢູ່ອ້ອມຮອບປາກ. ປາຊະນິດນີ້ມີໜວດສອງຄູ່; ຄູ່ທີ່ສັ້ນກວ່າຢູ່ທາງໜ້າ (rostral barbels) ຈະຍາວໄປເຖິງພຽງແຕ່ຂອບດ້ານຫຼັງຂອງຕາເທົ່ານັ້ນ, ໃນຂະນະທີ່ຄູ່ທີ່ຢູ່ບໍລິເວນຄາງກະໄຕເທິງນັ້ນມີຄວາມຍາວຫຼາຍກວ່າ.
ຄີຫຼັງຈະຢູ່ທາງຂ້ອນໄປທາງດ້ານຫຼັງຂອງສ່ວນກາງລຳໂຕຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ສາມາດຈຳແນກປາຊະນິດນີ້ອອກຈາກປາໃນວົງດຽວກັນ (ວົງປາຕະພຽນ ຫຼື Cyprinidae) ທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍຊະນິດອື່ນໆໄດ້. ກ້ານຄີຂອງຄີເອິກບໍ່ມີລັກສະນະເປັນເສັ້ນຍາວ (ບໍ່ເປັນເສັ້ນຝອຍ). ປາຊະນິດນີ້ມີແຖບສີເຂັ້ມທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນພາດຍາວໄປຕາມບໍລິເວນກາງລຳໂຕ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ, ຄີຫາງຈະມີລັກສະນະໂປ່ງແສງ ຫຼື ມີສີອອກເຫຼືອງ. ຄີຫຼັງປະກອບດ້ວຍກ້ານຄີອ່ອນ 8 ກ້ານ ແລະ ຄີກົ້ນກໍມີກ້ານຄີອ່ອນ 8 ກ້ານເຊັ່ນກັນ.
ຂະໜາດ: 5.5 ຊັງຕີແມັດ (SL).
ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງເພດ: ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ໂຕຜູ້ທີ່ເຕີບໃຫຍ່ເຕັມໄວຈະມີລຳໂຕຮຽວຍາວກວ່າ ແລະ ມີຂະໜາດນ້ອຍກວ່າໂຕແມ່ເລັກນ້ອຍ.
ແຫຼ່ງທີ່ມາ: [1], [2]
ອາຫານ: ປາຊະນິດນີ້ມັກພົບເຫັນຢູ່ໃກ້ກັບໜ້ານ້ຳໃນນາເຂົ້າ, ຄອງຊົນລະປະທານ, ໜອງນ້ຳ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳຕື້ນທີ່ມີນ້ຳນິ່ງອື່ນໆ ທົ່ວພາກພື້ນອິນໂດຈີນ-ແມ່ນ້ຳຂອງ [1]. ອາຫານຫຼັກຂອງມັນປະກອບມີ ສັດນ້ຳຂະໜາດນ້ອຍທີ່ລອຍນ້ຳ (zooplankton), ແມງໄມ້ບົກ ແລະ ຕົວອ່ອນຂອງແມງໄມ້ໃນນ້ຳ [2]. ໃນທໍາມະຊາດ, ອາຫານຂອງມັນຍັງລວມເຖິງສັດບໍ່ມີກະດູກສັນຫຼັງຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທັງທີ່ຢູ່ເທິງບົກ ແລະ ໃນນ້ຳ ລວມທັງຕົວອ່ອນຂອງສັດເຫຼົ່ານັ້ນນຳອີກ [3].
ພຶດຕິກຳ: ເຖິງແມ່ນວ່າເປັນປາທີ່ມັກຢູ່ລວມກັນເປັນກຸ່ມ, ແຕ່ປາຊະນິດນີ້ມັກຢູ່ລວມກັນແບບຫຼວມໆ (shoaling) ຫຼາຍກວ່າການຢູ່ເປັນຝູງທີ່ມີລະບຽບວິໄນເຄັ່ງຄັດ (schooling) ແລະ ມີການສ້າງລຳດັບຊັ້ນທາງສັງຄົມພາຍໃນກຸ່ມ. [3]
ການບັນທຶກໃນ GBIF ລະບຸວ່າ ປາຊະນິດນີ້ພົບຢູ່ແຂວງຈຳປາສັກ (ເມືອງປະທຸມພອນ, ນ້ຳຕົກຕາດຄອນພະເພັງ, ເມືອງໂຂງ, ເມືອງປາກເຊ), ແຂວງວຽງຈັນ (ນ້ຳຊອງທີ່ວັງວຽງ), ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ນ້ຳງື່ມ ເມືອງ ປາກງື່ມ), ແຂວງຫຼວງພະບາງ (ແມ່ນ້ຳຂອງທີ່ເມືອງຫຼວງພະບາງ ແລະ ນ້ຳອູທີ່ ເມືອງປາກອູ), ແຂວງອຸດົມໄຊ ນ້ຳແງ, ເມື່ອງ ປາກແບງ ແລະ ຕະຫຼາດເມືອງໄຊ, ເມືອງໄຊ), ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ (ເມືອງນ້ຳທາ), ແລະ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ (ແມ່ນ້ຳຂອງ ທີ່ເມືອງຫ້ວຍຊາຍ). [5]
ປາຊະນິດນີ້ມັກພົບເຫັນຢູ່ໃກ້ກັບໜ້ານ້ຳໃນນາເຂົ້າ, ຄອງຊົນລະປະທານ, ໜອງ, ບຶງ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳຕື້ນອື່ນໆທີ່ມີນ້ຳນິ່ງ ຫຼື ໄຫຼຊ້າ ໃນທົ່ວພາກພື້ນອິນໂດຈີນ-ແມ່ນ້ຳຂອງ. ມັນອາໄສຢູ່ໃນແມ່ນ້ຳເຂດທົ່ງພຽງ, ລຳທານ, ພື້ນທີ່ຊຸ່ມນ້ຳ ແລະ ທະເລສາບ, ທັງຍັງສາມາດປັບຕົວໄດ້ດີຫຼາຍກັບແຫຼ່ງນ້ຳໃນເຂດຕົວເມືອງ, ອ່າງເກັບນ້ຳ ແລະ ແຫຼ່ງນ້ຳອື່ນໆທີ່ມະນຸດສ້າງຂຶ້ນ. ປາຊະນິດນີ້ພົບເຫັນໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນນາເຂົ້າທີ່ມີນ້ຳຖ້ວມຂັງ, ຄອງ ແລະ ຮ່ອງນ້ຳ; ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວມັນຈະຫຼີກລ່ຽງແມ່ນ້ຳຂະໜາດໃຫຍ່ ແລະ ຈະເຂົ້າໄປອາໄສຢູ່ໃນພື້ນທີ່ທີ່ມີນ້ຳຖ້ວມຕາມລະດູການຢ່າງວ່ອງໄວເມື່ອເກີດມີນ້ຳຖ້ວມ. [1], [2], [4]
ບັນຊີແດງຂອງ IUCN: ສັດຊະນິດນີ້ພົບເຫັນໄດ້ທົ່ວໄປໃນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ມີການກະຈາຍຕົວເປັນວົງກວ້າງ. ຈຳນວນປະຊາກອນຂອງມັນຖືວ່າມີຄວາມໝັ້ນຄົງ, ບໍ່ມີຫຼັກຖານສະແດງເຖິງການຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ດັ່ງນັ້ນມັນຈຶ່ງຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມທີ່ມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່າຕໍ່ການສູນພັນ (Least Concern ຫຼື LC). [4]
ອາຫານ: ບາງຄັ້ງມີການຂາຍແບບສົດໆ ແລະ ນໍໄປເຮັດປາແດກ (ປາໝັກ) [1]. ນອກຈາກນີ້, ຍັງມີການບໍລິໂພກໃນທ້ອງຖິ່ນເປັນປາຂະໜາດນ້ອຍສຳລັບອາຫານໃນຄົວເຮືອນ [4].
ປາລ້ຽງປະດັບ: ພົບເຫັນໄດ້ເລື້ອຍໆໃນວົງການຄ້າປາຕູ້ ແລະ ມີການຊື້ຂາຍກັນຢ່າງແຜ່ຫຼາຍໃນຖານະປາປະດັບທົ່ວພາກພື້ນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ [4], [7].
ການເພາະລ້ຽງ: ສັດຊະນິດນີ້ບາງຄັ້ງກໍຖືກຂາຍເປັນອາຫານທີ່ມີຊີວິດສໍາລັບປາສວຍງາມທີ່ກິນຊີ້ນ ເຊິ່ງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການຄ້າປາຕູ້ [6].
ຊະນິດພັນໃນປ່າ:
ໄພຂົ່ມຂູ່: ມົນລະພິດ ແລະ ການເສື່ອມໂຊມຂອງຖິ່ນທີ່ຢູ່ອາໄສ ແມ່ນໄພຂົ່ມຂູ່ທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນຕໍ່ສັດຊະນິດນີ້ [4].
ການຕິດຕາມປະຊາກອນ: ປາຊະນິດນີ້ມີຈຳນວນຫຼາຍຕະຫຼອດພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເຂດການກະຈາຍພັນຂອງມັນ [4].
| ສານອາຫານ | /100g | ໝາຍເຫດ |
|---|---|---|
| ໂປຣຕີນ | N/A | N/A |
| ຄາໂບໄຮເດຣດ | N/A | N/A |
| ໄຂມັນ | N/A | N/A |
| ວິຕາມິນ | N/A | N/A |
| ແຮ່ທາດ | N/A | N/A |
| ເສັ້ນໄຍ | N/A | N/A |
[2] iNaturalist [Online]. Uploaded on 17 August 2025 by Natthaphat Chotjuckdikul. Available: https://www.inaturalist.org/observations/306996914. [Accessed 07 October 2026].
[3] iNaturalist [Online]. Uploaded on 5 July 2022 by Andaman Kaosung. Available: https://www.inaturalist.org/observations/124762332. [Accessed 07 October 2026].
[4] iNaturalist [Online]. Uploaded on 19 August 2025 by Sakkarin Sansuk. Available: https://www.inaturalist.org/observations/307485301. [Accessed 07 October 2026].
[5] iNaturalist [Online]. Uploaded on 17 May 2025 by Khemthong Tonsakulrungruang. Available: https://www.inaturalist.org/observations/281807878. [Accessed 07 October 2026].
[6] iNaturalist [Online]. Uploaded in July 2025 by Tse Chung Yi. Available: https://www.inaturalist.org/observations/297829023. [Accessed 07 October 2026].
[2] Naga of Foundation, Fishes of the Mekong Delta: A Guide to the Freshwater Fishes of the Lower Mekong Basin. [Online]. Available: Naga of Foundation e-book. [Accessed: Oct. 7, 2026].
[3] Seriously Fish, “Esomus metallicus,” Seriously Fish. [Online]. Available: Seriously Fish. [Accessed: Oct. 7, 2026].
[4] International Union for Conservation of Nature (IUCN), “Esomus metallicus,” The IUCN Red List of Threatened Species. [Online]. Available: IUCN Red List. [Accessed: Oct. 7, 2026].
[5] Global Biodiversity Information Facility (GBIF), “Esomus metallicus,” GBIF Backbone Taxonomy. [Online]. Available: GBIF. [Accessed: Oct. 7, 2026].
[6] H. H. Tan et al., “The non-native freshwater fishes of Singapore: An annotated compilation,” Raffles Bulletin of Zoology, vol. 68, pp. 150–195, 2020, doi: 10.26107/RBZ-2020-0016. [Online]. Available: ResearchGate. [Accessed: Oct. 8, 2026].
[7] V. Hasan, M. S. Widodo, A. R. Faqih, G. Mahasri, M. Arief, F. S. Valen, M. B. Tamam, D. Yonarta, F. S. Pratama, and R. Fitriadi, “Presence of striped flying barb Esomus metallicus (Teleostei, Cyprinidae) from West Sumatra, Indonesia,” Ecology, Environment and Conservation, vol. 26, no. Aug. Suppl. Issue, pp. S73–S75, 2020. [Online]. Available: Envirobiotech Journals
https://www.fws.gov/taxonomic-tree/2581441
https://www.envirobiotechjournals.com/EEC/Vol26AugSuppl20/EEC-11.pdf
https://www.seriouslyfish.com/species/esomus-metallicus
https://www.researchgate.net/publication/341868681_The_non-native_freshwater_fishes_of_Singapore_an_annotated_compilation
https://www.iucnredlist.org/species/180828/1667156
https://www.gbif.org/taxon/3BHWV